Een studieschuld lening is een persoonlijke lening die je aangaat om studiekosten te dekken en die je na je studie in termijnen terugbetaalt. De terugbetalingstermijn varieert tussen 15 jaar (oud leenstelsel) en 35 jaar (nieuw leenstelsel), en deze studieschuld – met een gemiddelde van 40.000 euro onder het leenstelsel – kan een flinke invloed hebben op je financiële toekomst. Vooral bij een hypotheekaanvraag merk je dit; je maximale hypotheek kan door studieschuld met duizenden euro’s verlaagd worden, doordat je maandlasten toenemen.
Deze pagina legt uit wat een studieschuld precies inhoudt, welke regels en voorwaarden gelden in Nederland, en hoe de terugbetaling werkt. Je ontdekt meer over de berekening van maandelijkse aflossingen, de financiële gevolgen voor bijvoorbeeld andere leningen en je hypotheek, en hoe je een studieschuld lening kunt aanvragen en beheren. Ook behandelen we veelgestelde vragen, zoals wat er gebeurt als je niet op tijd betaalt, de mogelijkheid tot eerder aflossen, en de kwijtschelding van schuld na 35 jaar.
Een studieschuld is de financiële verplichting die voortkomt uit een studielening, welke een vorm is van een persoonlijke lening die studenten in Nederland aangaan om studiekosten, zoals collegegeld of studiematerialen, te dekken. Veel studenten moeten zich diep in de schulden steken om te kunnen studeren, waarbij de studieschuld kan oplopen, vooral doordat een verhoogde rente op studielening de totale schuld met duizenden euro’s extra kan verhogen. Hoewel de gemiddelde studieschuld voor 1,6 miljoen Nederlandse studenten momenteel circa 18.000 euro bedraagt (peildatum 2025-06-03), ligt dit gemiddelde voor studenten onder het leenstelsel rond de 40.000 euro. Het bezit van een studieschuld lening kan na de studie niet alleen een lagere maximale leenruimte voor bijvoorbeeld een hypotheek betekenen, maar ook psychische druk en onzekerheid veroorzaken bij studenten.
De voorwaarden en regels voor een studielening in Nederland zijn grotendeels vastgelegd door de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en afhankelijk van je studietype en nationaliteit. Om in aanmerking te komen voor een studielening via DUO, moet je als student in het mbo, hbo of wo in Nederland ingeschreven staan bij een erkende onderwijsinstelling. Sinds de invoering van het leenstelsel op 1 september 2015, moeten studenten in het hoger onderwijs fors lenen voor hun studie, waarbij een belangrijke regel is dat zij geen bijverdiengrens hebben naast hun studiefinanciering. De rente op een studieschuld lening is van invloed op de totale aflossing; voor het leenstelsel is de rente recent vastgesteld op 2.57 procent (peildatum oktober 2024), terwijl voor oudere leenstelsels of studiefinanciering van vóór 2015 bijvoorbeeld een rente van 1.78% kan gelden. De terugbetalingstermijn varieert per leenstelsel: 15 jaar voor het oude stelsel en 35 jaar voor het nieuwe leenstelsel.
Daarnaast bestaat er het levenlanglerenkrediet (LLLK), waarmee studenten in Nederland kosten voor opleidingen kunnen dekken, specifiek gericht op lesgeld en examenkosten, maar arrangementskosten en literatuurkosten zijn hiervan uitgesloten. Voor internationale studenten gelden specifieke regels; zij kunnen onder bepaalde omstandigheden recht hebben op studiefinanciering, vaak met de voorwaarde van minimaal 56 uur betaald werk per maand. Naast DUO kunnen studenten ook een studielening aanvragen bij een bank of kredietverstrekker, waarbij het maximaal leenbedrag echter sterk afhankelijk is van het inkomen en de vaste lasten van de student, wat een wezenlijk verschil is met de DUO-leningen.
De terugbetaling van een studieschuld lening is een gestructureerd proces dat voornamelijk via DUO verloopt, waarbij rekening wordt gehouden met het leenstelsel waaronder je viel en je financiële draagkracht. Na een aanloopfase start de aflossing, waarbij rente over de schuld wordt berekend. Meer details over de terugbetalingsduur, de invloed van je inkomen, het startmoment van aflossing, en de mogelijkheid tot vervroegd aflossen, worden in de volgende secties verder toegelicht.
De terugbetalingsduur van een studieschuld lening verschilt aanzienlijk tussen het oude en het nieuwe leenstelsel. Voor studenten die onder het oude stelsel vielen, geldt een terugbetalingsperiode van 15 jaar, terwijl degenen onder het nieuwe leenstelsel maar liefst 35 jaar de tijd krijgen om hun schuld af te lossen. Dit verschil heeft directe invloed op de maandelijkse termijnen: een langere looptijd, zoals de 35 jaar, resulteert in lagere maandelijkse aflossingen, wat de financiële druk direct na de studie kan verlichten. Echter, dit betekent vaak dat er over een langere periode rente wordt betaald, waardoor de totale kosten van de lening uiteindelijk hoger kunnen uitvallen. De keuze voor een bepaalde terugbetalingsperiode, of de periode die voor jou van toepassing is, creëert een balans tussen betaalbare maandlasten en de totale looptijd van de studieschuld.
Het maandelijkse terugbetalingsbedrag van een studieschuld lening is direct gekoppeld aan je inkomen en je financiële draagkracht. De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) hanteert hiervoor een systeem waarbij je maandelijkse aflossing wordt berekend op basis van wat je redelijkerwijs kunt missen. Dit betekent dat bij een lager inkomen, je maandbedrag lager kan zijn, of zelfs tijdelijk op nul gezet kan worden, om te voorkomen dat je door je studieschuld in financiële problemen komt. Stijgt je inkomen, dan zal ook het bedrag dat je moet terugbetalen meegroeien, tot een vastgesteld maximum, waardoor de aflossing altijd in verhouding staat tot wat je verdient. Dit flexibele systeem, dat met name voor het nieuwe leenstelsel van toepassing is, stelt voormalige studenten in staat om op een verantwoorde manier hun studieschuld lening terug te betalen, rekening houdend met hun actuele levensstandaard.
De aflossing van je studieschuld lening start niet direct na het afronden van je studie. In plaats daarvan begint de terugbetaling na een speciale ‘aanloopfase’, die je de tijd geeft om een baan te vinden en je financiële situatie op orde te brengen voordat de maandelijkse aflossingen van start gaan. Deze aanloopfase fungeert als een overgangsperiode waarin je nog niet hoeft af te lossen, maar waarin wel al rente over je openstaande schuld wordt berekend. Pas na deze periode begint de vastgestelde terugbetalingsduur, die, afhankelijk van het leenstelsel, 15 of 35 jaar kan zijn. Het is belangrijk om je bewust te zijn van de rente die oploopt tijdens de aanloopfase, omdat dit de totale kosten van je studieschuld beïnvloedt.
De maandelijkse aflossingen van een studieschuld lening worden primair berekend door DUO op basis van je financiële draagkracht, wat betekent dat het bedrag afhangt van wat je redelijkerwijs kunt missen, rekening houdend met je inkomen en het toepasselijke leenstelsel. Dit terugbetalingsbedrag bestaat uit zowel aflossing als rente, en is dus flexibel: bij een lager inkomen kan je maandbedrag lager zijn, of zelfs tijdelijk op nul worden gezet. Voor het oude leenstelsel geldt een terugbetalingsduur van 15 jaar, terwijl voor het nieuwe leenstelsel een periode van 35 jaar van toepassing is, wat invloed heeft op de initiële berekening van het af te lossen bedrag per maand voordat je inkomen hierop van invloed is.
Het is belangrijk om te weten dat hypotheekverstrekkers de maandlasten van je studieschuld anders berekenen dan DUO voor je daadwerkelijke terugbetaling. Zij gebruiken voor hun hypotheekberekening vaak een vast percentage van je oorspronkelijke of openstaande studieschuld om je financiële verplichtingen in te schatten. Voor het oude leenstelsel (vóór 2015) hanteerden banken bijvoorbeeld in 2024 een percentage van 0,85% van de openstaande studieschuld per maand, terwijl voor het nieuwe leenstelsel (vanaf 2015) in 2024 0,55% van de openstaande schuld werd gerekend. Dit vaste percentage telt mee als vaste last bij het bepalen van je maximale hypotheek, ongeacht wat je werkelijk aan DUO aflost op basis van je draagkracht, waardoor een studieschuld je maximale leenruimte significant kan verlagen.
Een studieschuld heeft aanzienlijke gevolgen voor je financiële situatie, waaronder een lagere maximale hypotheek en beperkingen bij het aanvragen van andere leningen. De maandlasten van je studieschuld lening tellen mee als vaste last, wat je leencapaciteit vermindert en zelfs kan leiden tot een hogere hypotheekrente. De gedetailleerde invloed op leenbedragen, renteveranderingen en de mogelijkheden voor aflossing worden in de volgende secties verder toegelicht.
Een studieschuld verlaagt het maximale bedrag dat je kunt lenen bij kredietverstrekkers, omdat zij deze schuld als een vaste maandelijkse verplichting meewegen in hun berekening. Kredietverstrekkers bepalen je maximaal verantwoord leenbedrag op basis van je inkomen en al je vaste lasten, zoals woonlasten, autobezit, kinderopvang, alimentatie en andere leningen, om betalingsproblemen te voorkomen. Ze hanteren hiervoor hun eigen leennormen, wat betekent dat ze de maandlasten van je studieschuld lening anders kunnen beoordelen dan DUO. Bovendien telt studiefinanciering niet mee als inkomen bij deze berekeningen; alleen inkomen uit een (bij)baan wordt in overweging genomen. Hierdoor heeft een grote studieschuld direct impact op je algemene leencapaciteit voor bijvoorbeeld een persoonlijke lening, verder dan alleen voor een hypotheek.
Studieschuld heeft een directe en vaak aanzienlijke invloed op zowel je maximale hypotheek als de hypotheekrente die je aangeboden krijgt als woningkoper. Hoewel het al bekend is dat een studieschuld je maximale leenruimte met duizenden euro’s kan verlagen, is het belangrijk te begrijpen waarom dit gebeurt en wat de verdere implicaties zijn. Hypotheekverstrekkers zien een studieschuld lening als een financiële verplichting die je maandlasten verhoogt, waardoor de maximale hypotheek die je kunt lenen vermindert. Dit effect is zelfs groter dan bij andere leningen, zoals persoonlijke leningen, omdat de langere looptijd van een studieschuld (tot 35 jaar) voor banken een verhoogd risico vormt.
Bovendien kan een studieschuld leiden tot een hogere hypotheekrente. Geldverstrekkers beoordelen het totale financiële risico van een aanvrager; bij een hogere schuldenlast zien zij een verhoogd risico, waardoor zij een minder gunstig rentetarief kunnen aanbieden. Het is ook cruciaal dat je een studieschuld altijd moet opgeven bij een hypotheekaanvraag, zelfs als deze niet geregistreerd staat bij het BKR. Dit betekent dat je niet alleen minder kunt lenen, maar ook dat de lening duurder kan uitvallen over de gehele looptijd. Denk bijvoorbeeld aan een studieschuld van € 25.000, welke voor iemand met een inkomen van € 50.000 de maximale hypotheek kan verlagen van € 212.265 (zonder schuld) naar € 175.408 (met studieschuld onder het nieuwe leenstelsel). Het eerder aflossen van je studieschuld vóór een hypotheekaanvraag kan daarom, met name vanaf januari 2024, je maximale hypotheek aanzienlijk verhogen.
Een bestaande studieschuld legt aanzienlijke beperkingen op aan je mogelijkheden om nieuwe leningen aan te vragen, zoals een persoonlijke lening, autolening of financiering voor andere doeleinden. Kredietverstrekkers beschouwen de maandelijkse aflossing van je studieschuld lening als een vaste last die je financiële ruimte vermindert, ongeacht je werkelijke aflossingsbedrag aan DUO. Zij hanteren namelijk een eigen rekenmethode, waarbij vaak een vast percentage van je oorspronkelijke of openstaande studieschuld wordt meegenomen in de beoordeling van je leencapaciteit. Zelfs als je studieschuld niet bij het BKR geregistreerd staat, ben je wettelijk verplicht deze op te geven bij elke kredietaanvraag. Het negeren van deze verplichting kan leiden tot afwijzing van je aanvraag en in sommige gevallen zelfs tot ernstige problemen achteraf, omdat je een essentiële financiële verplichting hebt verzwegen.
Een studieschuld lening vraag je in Nederland primair aan via de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) als je bent ingeschreven bij een erkende onderwijsinstelling in het mbo, hbo of wo, of voor het levenlanglerenkrediet. Naast DUO kun je ook bij een bank of kredietverstrekker een studielening aanvragen, al zijn de voorwaarden en het maximale leenbedrag dan afhankelijk van je inkomen en vaste lasten, wat verschilt van de DUO-leningen. Voor het beheren van je studieschuld lening is het essentieel om te begrijpen dat de terugbetaling via DUO in beginsel flexibel is en afhankelijk is van je inkomen na een aanloopfase, maar extra aflossen is een belangrijke beheerstrategie. Door een studieschuld geheel of gedeeltelijk af te lossen – met bijvoorbeeld eigen spaargeld of een schenking van ouders – verlaag je je maandlasten en vergroot je de maximale hypotheekruimte, wat vooral verstandig kan zijn vóór een hypotheekaanvraag, gezien de invloed van studieschuld op je leencapaciteit. Let hierbij op dat een studieschenking niet gebruikt mag worden om een studieschuld af te lossen die al vóór de schenking bestond.
Als je je studieschuld lening niet op tijd terugbetaalt, zijn er verschillende gevolgen, afhankelijk van of je een individuele termijn mist of de gehele aflossingsperiode overschrijdt. Wanneer je een maandelijkse aflossing niet betaalt, kom je in de problemen met de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Dit kan leiden tot boetes, incassoprocedures en uiteindelijk zelfs tot beslaglegging op je inkomsten of vermogen, waardoor je financiële problemen kunt krijgen.
Voor studenten onder het nieuwe leenstelsel geldt echter een belangrijke regeling: als je jouw studieschuld niet binnen de vastgestelde termijn van 35 jaar volledig kunt terugbetalen, scheldt de Nederlandse overheid de resterende studieschuld kwijt. Dit mechanisme is bedoeld om te voorkomen dat personen levenslang vastzitten aan hoge afbetalingen. Door de toename van de gemiddelde studieschuld leidt dit ertoe dat een toenemende groep studenten met kwijt te schelden schuld te maken krijgt, wat de druk op de financiële situatie van afgestudeerden kan verlichten.
Jazeker, het is altijd mogelijk om je studieschuld lening eerder af te lossen, zowel via extra stortingen als door de schuld in één keer af te ronden. Dit kan bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) zonder boete, wat een belangrijk voordeel is ten opzichte van sommige andere leningen. Door een extra aflossing te doen, verlaag je je openstaande studieschuld, wat direct invloed heeft op de berekening van je maximale hypotheek: kredietverstrekkers trekken deze extra aflossing af van de oorspronkelijke studieschuld, waardoor je potentiële leenruimte toeneemt. Het is slim om je persoonlijke situatie te overwegen bij deze beslissing, vooral als je plannen hebt om een woning te kopen.
Een studieschuld beïnvloedt je kansen op een hypotheek aanzienlijk door je maximale leenbedrag te verlagen en je hypotheekrente potentieel te verhogen. Een studieschuld lening wordt door geldverstrekkers gezien als een vaste maandelijkse verplichting, wat je financiële ruimte beperkt en daardoor de hoogte van de hypotheek die je kunt krijgen vermindert. Goed om te weten is dat de manier waarop studieschulden meetellen bij een hypotheekaanvraag sinds 2021 flexibeler is geworden: de weging is nu gekoppeld aan de actuele rente, wat voor veel woningkopers met een studieschuld kan resulteren in betere leenmogelijkheden dan voorheen. Ondanks deze flexibiliteit ben je verplicht je studieschuld altijd op te geven bij een hypotheekaanvraag, zelfs als deze niet geregistreerd staat bij het BKR. Het negeren van deze plicht, zoals circa 39 procent van de hypotheekaanvragers met een studieschuld doet, kan leiden tot serieuze problemen bij het verkrijgen of zelfs achteraf intrekken van je hypotheek. Daarom is het aflossen van (een deel van) je studieschuld voordat je een hypotheek aanvraagt een slimme zet om je financiële draagkracht te vergroten en je kansen op een passende hypotheek te maximaliseren.
Rente veranderingen hebben directe financiële gevolgen voor je studieschuld lening. Met name een stijgende rente zorgt ervoor dat studenten verder in de schulden komen, doordat de totale studieschuld toeneemt en de maandlasten stijgen. De rente op een studielening wordt door velen als veel hoger ervaren dan aanvankelijk beloofd, in sommige gevallen zelfs meer dan vijf keer zo hoog, wat de totale kosten van de lening over de looptijd aanzienlijk duurder maakt. Voor studenten, die vaak al kampen met een hoge schuldenlast, voelt elke renteverhoging als een “klap in het gezicht”, wat kan leiden tot onbetaalbare studieschulden en langdurige financiële druk.
Nee, een studieschenking mag niet gebruikt worden om een studieschuld af te lossen die al vóór de schenking bestond. De regels rondom een studieschenking, vaak gekoppeld aan de éénmalige verhoogde vrijstelling van schenkbelasting, zijn specifiek bedoeld voor de financiering van toekomstige studiekosten van een dure studie of opleiding. Voor het jaar 2025 bedraagt deze vrijstelling € 67.064, mits de ontvanger tussen de 18 en 40 jaar oud is en de schenking daadwerkelijk aan de studie wordt besteed.
Deze schenking is dus gericht op het dekken van les- en examenkosten, en niet op het vereffenen van een reeds opgebouwde studieschuld lening. Hoewel een reguliere schenking van ouders zonder deze specifieke fiscale voordelen wél gebruikt kan worden om je studieschuld te verminderen – wat je leencapaciteit voor bijvoorbeeld een hypotheek kan vergroten – kom je bij een studieschenking niet in aanmerking voor deze vrijstelling als je het geld inzet voor eerder gemaakte schulden.
Met een studieschuld lening kun je doorgaans tientallen duizenden euro’s minder lenen, vooral bij de aanvraag van een hypotheek. Kredietverstrekkers beschouwen de studieschuld als een vaste maandelijkse verplichting, en berekenen de impact op je leencapaciteit door een vast percentage van je oorspronkelijke of openstaande studieschuld mee te wegen; voor het oude leenstelsel (vóór 2015) hanteert men in 2024 bijvoorbeeld 0,85% van de schuld per maand, en voor het nieuwe leenstelsel (vanaf 2015) 0,55%. Hoewel een studieschuld op papier vaak minder zwaar meetelt dan andere vormen van consumptief krediet, kan de langere looptijd (tot 35 jaar) toch leiden tot een forse verlaging van je maximale leenruimte. Dit komt doordat de totale maandlasten en het verhoogde risico voor geldverstrekkers je financiële ruimte beperken, wat zich uit in een lagere maximale hypotheek. Het aflossen van (een deel van) je studieschuld vóór een leningaanvraag kan daarom je leencapaciteit aanzienlijk vergroten.
Geld lenen voor studie in Nederland kan via twee hoofdwegen: de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en, als aanvulling of alternatief, via commerciële banken of kredietverstrekkers. Bij DUO kun je een studielening aanvragen als onderdeel van je studiefinanciering, of gebruikmaken van het levenlanglerenkrediet als je ouder bent of een vervolgopleiding doet. Deze mogelijkheden hebben voorwaarden die afhankelijk zijn van je studietype en nationaliteit. Wanneer de DUO-mogelijkheden niet voldoen of je niet in aanmerking komt, bieden banken en kredietverstrekkers alternatieven in de vorm van een persoonlijke lening of een doorlopend krediet.
Bij het overwegen van een studieschuld lening zijn er verschillende aandachtspunten. Allereerst is het verstandig om het benodigde leenbedrag zorgvuldig te bepalen, gebaseerd op je werkelijke studiekosten en levensonderhoud, en vraag hiervoor altijd een gedetailleerde indicatie op. Bij leningen van banken geldt dat het maximale leenbedrag afhangt van je inkomen en vaste lasten, wat een duidelijk verschil is met de inkomensonafhankelijke leenruimte bij DUO. Het is ook aan te raden een looptijd te kiezen die zo kort mogelijk is, maar met maandlasten die je gemakkelijk kunt dragen, om de totale kosten van de lening te minimaliseren. Een belangrijk onderscheid is dat commerciële studentenkredieten vaak rente doorrekenen tijdens de studie zonder aflossing, wat de totale kosten aanzienlijk kan verhogen en de lening uiteindelijk duurder in totaal kan maken dan een DUO-lening. Ongeacht de bron, blijft de invloed van een studieschuld op je toekomstige financiële situatie, zoals je maximale hypotheek, iets om goed rekening mee te houden.
Een studieschuld lening heeft een grote invloed op je maximale hypotheek en kan zelfs leiden tot een hogere hypotheekrente. Hypotheekverstrekkers zien je studieschuld als een maandelijkse financiële verplichting, wat je financiële ruimte beperkt en je maximale leenbedrag met duizenden euro’s verlaagt. Wanneer je een hypotheek aanvraagt, baseren geldverstrekkers de maandlasten van je studieschuld op de oorspronkelijke studieschuld of de openstaande schuld, tenzij je bij DUO een herberekening van je draagkracht hebt aangevraagd. Voor het nieuwe leenstelsel wordt bijvoorbeeld een vast percentage van 0,55% van de openstaande schuld per maand meegewogen als vaste last.
Wat ook van belang is, is de situatie bij gezamenlijke aanvragen: als je met een partner samen een huis wilt kopen en jullie beiden een studieschuld hebben, tellen geldverstrekkers de maandlasten van beide studieschulden bij elkaar op en verdubbelen deze zelfs voor de hypotheekberekening, wat de gecombineerde leencapaciteit aanzienlijk kan beïnvloeden. Het is daarom een slimme strategie om voor je hypotheekaanvraag extra spaargeld op te bouwen, je studieschuld (gedeeltelijk) af te lossen, of samen te kopen met een partner die geen studieschuld heeft, om zo je leenruimte te maximaliseren. Vergeet niet dat je wettelijk verplicht bent je studieschuld altijd op te geven bij een hypotheekaanvraag, zelfs als deze niet bij het BKR staat geregistreerd.