Geld lenen voor studie is een veelvoorkomende manier om je opleiding te financieren, waarbij je een geldbedrag ontvangt van bijvoorbeeld DUO, een bank of kredietverstrekker, dat je later met rente terugbetaalt. Deze pagina helpt je de verschillende opties te begrijpen, van de voorwaarden tot het aanvragen en de bijbehorende risico’s, want geld lenen kost altijd geld.
Geld lenen voor studie houdt in dat je een geldbedrag ontvangt om je opleiding en gerelateerde kosten te financieren, met de verplichting om dit later, inclusief rente, terug te betalen. De voornaamste opties voor studenten in Nederland zijn de studieleningen via de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en consumptief krediet bij banken of kredietverstrekkers. Via DUO kun je een reguliere studielening als onderdeel van je studiefinanciering aanvragen om extra geld te lenen voor je opleiding, en er is de mogelijkheid voor een aanvullende beurs als je ouders niet kunnen meebetalen. Specifiek voor volwassenen die na hun 30e een (tweede) HBO Bachelor- of Masteropleiding willen volgen, is er het Levenlanglerenkrediet. Indien de DUO-regelingen niet volstaan of niet van toepassing zijn, kun je ook geld lenen studie via een bank of kredietverstrekker, vaak in de vorm van een persoonlijke lening of een doorlopend krediet; de persoonlijke lening is met 98 procent de meest gekozen leenvorm bij commerciële partijen en een doorlopend krediet is geschikt voor langdurige studiefinanciering. Daarbij moet rekening gehouden worden met het feit dat studentenkredieten bij banken vaak rente doorrekenen tijdens de studie zonder aflossing, wat de lening duurder kan maken. Tot slot zijn er specifieke renteloze studieleningen of giften tot € 5.000 (met een jaarbudget van € 26.000 in 2025) beschikbaar via fondsen, speciaal bedoeld voor het afronden van een opleiding aan HBO of universiteit voor personen die buiten de gewone studieregelingen vallen.
De voorwaarden en regels voor geld lenen studie in Nederland zijn tweeledig, afhankelijk van de verstrekker: via de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) of via commerciële banken en kredietverstrekkers. Voor een studielening via DUO is de geschiktheid vaak afhankelijk van je leeftijd en studierichting, waarbij je doorgaans ingeschreven moet staan bij een voltijd mbo-, hbo- of wo-opleiding in Nederland. Belangrijke voorwaarden zijn dat leningen die onder het leenstelsel vallen een verplichte aflosfase kennen van 35 jaar en dat studenten die na 1 september 2015 met hun studie zijn gestart, geen bijverdiengrens hebben naast hun studiefinanciering. Specifiek voor het Levenlanglerenkrediet (LLLK), gericht op volwassenen, geldt dat het de lesgeld en examenkosten dekt, maar niet de arrangementskosten en literatuurkosten. De rente op een DUO studielening is op dit moment vastgesteld op 2.57 procent (per oktober 2024), wat de opbouw van studieschuld kan beïnvloeden. Voor geld lenen studie via een bank of kredietverstrekker zijn de voorwaarden anders; het maximaal leenbedrag hangt dan af van je inkomen en vaste lasten als student, en niet direct van je studiestatus.
Een studielening vraag je aan via de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) of bij een commerciële bank of kredietverstrekker. Bij DUO regel je je studielening eenvoudig via Mijn DUO als je extra geld lenen voor opleiding nodig hebt, waarbij je het bedrag geleend maandelijks kunt aanpassen aan je behoeften. Let hierbij goed op de huidige rente van 2.57% (oktober 2024), die invloed heeft op je uiteindelijke studieschuld en terugbetaling. Overweeg je geld lenen studie via een bank of kredietverstrekker, bijvoorbeeld als je niet in aanmerking komt voor DUO-financiering of meer nodig hebt, dan start je met het bepalen van het leningbedrag benodigd voor studie, gebaseerd op je studiekosten en levensonderhoud, en vraag altijd een indicatie op voor studiekosten. Deze leningen zijn vaak een persoonlijke lening, de meest gekozen vorm voor dit doel, maar houd er rekening mee dat studentenkredieten bij banken vaak rente doorrekenen tijdens studie zonder aflossing, waardoor ze duurder in totaal kunnen zijn. Voor specifieke situaties zijn er ook renteloze studielening of gift mogelijkheden via fondsen, die je aanvraagt middels een aanvraagformulier.
Wanneer u geld lenen studie overweegt, is het essentieel de verschillende leenmogelijkheden en kredietvormen te vergelijken om de beste keuze te maken. De primaire opties zijn de studieleningen via DUO en consumptief krediet bij commerciële partijen, zoals banken of kredietverstrekkers. DUO biedt een relatief lage, vaste rente (2.57% per oktober 2024) en kent vaak lange aflossingstermijnen van 35 jaar, waarbij geschiktheid afhangt van leeftijd en studierichting. Commerciële leningen daarentegen, vereisen een beoordeling op basis van uw huidige inkomen uit bijvoorbeeld een bijbaan, aangezien studiefinanciering hierbij doorgaans niet als inkomen wordt meegeteld. Dit betekent dat het maximaal leenbedrag bij commerciële kredietverstrekkers sterk afhangt van uw financiële situatie, in tegenstelling tot de meer algemene DUO-voorwaarden.
Binnen het consumptief krediet kunt u kiezen tussen een persoonlijke lening en een doorlopend krediet. De persoonlijke lening biedt een vast leenbedrag, looptijd en rente, wat zorgt voor duidelijkheid in maandlasten. Het doorlopend krediet daarentegen, is flexibeler: u kunt bedragen opnemen tot een bepaalde limiet en afgeloste bedragen opnieuw opnemen, wat ideaal kan zijn voor het spreiden van jaarlijkse studiekosten, zoals collegegeld en studieboeken, over meerdere jaren. Houd er wel rekening mee dat de leenrente per kredietverstrekker aanzienlijk kan verschillen en vaak doorberekend wordt tijdens de studieperiode zonder directe aflossing, wat de totale kosten kan opdrijven. Een zorgvuldige vergelijking van leenrente, looptijd en voorwaarden is daarom cruciaal om onnodige kosten te vermijden en de impact op uw toekomstige financiën, zoals een potentieel duizenden euro’s lagere hypotheek door studieschuld, te minimaliseren.
Het leenbedrag van een studielening bereken je door een realistische inschatting te maken van je studiekosten, inclusief inschrijvingsgeld, boeken, materiaal en je levensonderhoud, terwijl de terugbetaling wordt bepaald door de hoofdsom, de toepasselijke rente en de gekozen looptijd. Voor een studielening via DUO kun je het geleende bedrag maandelijks aanpassen aan je behoeften, met de bekende rente van 2.57% (per oktober 2024). De terugbetaling van een DUO-lening kent een aflosfase van 35 jaar, en in tegenstelling tot veel andere leningen, is het maandbedrag vaak niet direct gekoppeld aan de exacte hoogte van de studieschuld. Dit betekent dat het maandbedrag nagenoeg gelijk kan zijn, ongeacht of je €15.000 of €90.000 hebt geleend, wat een belangrijk verschil is in de berekening van de terugbetalingslasten.
Wanneer je geld lenen studie overweegt via een commerciële bank of kredietverstrekker, hangt het maximale leenbedrag af van een gedegen inkomens- en lastentoets, waarbij je huidige inkomen en vaste lasten leidend zijn, aangezien studiefinanciering hierbij meestal niet als inkomen wordt meegerekend. De terugbetaling van deze commerciële leningen geschiedt in vaste termijnen en omvat zowel rente als aflossing, waarbij de rente ook tijdens de studieperiode vaak al wordt doorberekend, wat de totale kosten van de lening aanzienlijk kan verhogen. Het is essentieel om de totale rentekosten over de volledige looptijd te berekenen, omdat een hogere rente op je studielening niet alleen je maandlasten kan verhogen (een renteverhoging kan leiden tot 18% hogere maandlasten volgens rekenvoorbeelden), maar ook een aanzienlijke impact heeft op je toekomstige financiële ruimte, zoals een duizenden euro’s lagere hypotheek. Voor de berekening van een maximale hypotheeklast wordt bij studieleningen vaak de beginschuld gebruikt, tenzij je bij DUO een herberekening hebt aangevraagd.
Geld lenen studie brengt diverse risico’s met zich mee die verder reiken dan de initiële financiering, voornamelijk door de oplopende studieschuld en de impact op toekomstige financiële vrijheid. Een prominent risico is de studieschuld die kan toenemen door een verhoogde rente op studieleningen; zo bleek de “rente op studieleningen” recentelijk “meer dan vijf keer zo hoog” te zijn dan eerder beloofd (2023-10-10), wat kan leiden tot een aanzienlijk “hogere studieschuld” waar studenten “hun hele leven last van kunnen hebben.” Deze schuld heeft ook directe gevolgen voor grote levensbeslissingen, zoals het kopen van een huis; een studieschuld kan resulteren in een “duizenden euro’s lagere hypotheek,” waarbij “90 procent studenten” de “negatieve gevolgen van studieschuld voor hypotheekmogelijkheden” ziet. Deze financiële druk kan bovendien leiden tot “verminderde focus op studie door studenten” en zelfs “jongeren die niet studeren vanwege leenstelsel,” waardoor de toegankelijkheid van het hoger onderwijs onder druk komt te staan.
Om deze risico’s te beperken zijn er verschillende alternatieven en strategieën voor geld lenen studie. Naast de reguliere studiefinanciering, die eerder op de pagina is besproken, kun je kijken naar “renteloze studieleningen of giften via fondsen,” die specifiek bedoeld zijn voor het afronden van een opleiding. Ook kan werken naast de studie een belangrijk alternatief zijn om de noodzaak tot het lenen van grote bedragen te verminderen, en zo de opbouw van een studieschuld te beperken. Ten slotte is het verstandig om met een hypotheekadviseur de “alternatieve bestedingsmogelijkheden van beschikbare eigen middelen” te bespreken, zodat je deze strategisch kunt inzetten om de afhankelijkheid van leningen te verlagen of de impact van een bestaande studielening op bijvoorbeeld een hypotheek te minimaliseren.
Naast de algemene studiefinanciering zijn er specifieke leenmogelijkheden en financiële ondersteuningen beschikbaar voor bepaalde doelgroepen, om ervoor te zorgen dat ook zij hun studie kunnen bekostigen. Deze aanvullende regelingen richten zich op studenten met bijzondere omstandigheden of specifieke leeftijden.
Voor studenten met een functiebeperking die op of na 1 september 2015 met hun studie zijn gestart, is er een belangrijke voorziening: zij kunnen een extra jaar studiefinanciering aanvragen, inclusief een OV-studentenkaart en aanvullende beurs, om studievertraging door hun beperking op te vangen. Dit kan cruciaal zijn om financiële drempels te verlagen en de toegankelijkheid van het hoger onderwijs te waarborgen. Daarnaast is de individuele studietoeslag een belangrijke ondersteuning voor deze groep studenten in Nederland.
Voor volwassenen die zich willen blijven ontwikkelen of omscholen, biedt het Levenlanglerenkrediet (LLLK) de mogelijkheid om college- en examengeld te financieren. Eerder werd al vermeld dat dit krediet er is voor volwassenen die na hun 30e een (tweede) HBO Bachelor- of Masteropleiding volgen, maar het is goed om te weten dat dit beschikbaar is voor personen tot 55 jaar. Dit opent deuren voor omscholing of bijscholing op latere leeftijd. Voor specifieke gevallen waar DUO-regelingen niet volstaan, bestaan er tevens fondsen die renteloze studieleningen of giften tot € 5.000 aanbieden (met een jaarbudget van € 26.000 in 2025). Deze zijn bijvoorbeeld beschikbaar voor christelijke studenten (bij voorkeur protestants) met onvoldoende financiële middelen als de leenmogelijkheden bij DUO al volledig benut zijn, of voor vrouwen zonder vaste partner en weduwen die door studie, omscholing of bijscholing zelfstandig in hun onderhoud willen voorzien. Ook gemotiveerde volwassenen die een mbo- of hbo-kwalificatie willen behalen in het kader van tweedekansonderwijs en maatschappelijke herintegratie kunnen in aanmerking komen voor financiële ondersteuning via gespecialiseerde studiefondsen. Al deze opties dragen bij aan het verbreden van de mogelijkheden om voor je studie geld lenen studie te regelen, buiten de standaardwegen om.
Voor studenten die meer nodig hebben dan de reguliere studieleningen via DUO en commerciële banken, zijn er diverse extra financieringsmogelijkheden, waarbij de ondersteuning van ouders een belangrijke rol speelt. Het is een veelvoorkomende realiteit dat studenten, met name jonge studenten, niet alleen moeten lenen en werken, maar ook financiële hulp van hun ouders nodig hebben om de huur en andere dagelijkse kosten te kunnen dekken. Wanneer extra werken niet mogelijk is, blijken ouders vaak de bron te zijn voor meer geld lenen studie, of ze nemen zelf een persoonlijke lening op om de opleiding en gerelateerde schoolkosten van hun kinderen te financieren. Deze aanpak stelt ouders in staat om maandelijks op hun eigen tempo af te betalen, waardoor direct aanspreken van spaargeld soms vermeden kan worden en studenten toch de benodigde middelen ontvangen.
Wanneer je geld wilt lenen bij DUO zonder een traditionele voltijdstudie of als je niet meer in aanmerking komt voor reguliere studiefinanciering, zijn er toch specifieke opties beschikbaar. De meest prominente hiervan is het Levenlanglerenkrediet (LLLK) van DUO, speciaal bedoeld voor 30-plussers tot 55 jaar die een deeltijd hbo- of universitaire studie volgen naast een baan, of een voltijd mbo bol-opleiding, en hiermee hun lesgeld en examenkosten financieren. Dit krediet is een uitkomst voor volwassenen die zich willen omscholen of bijscholen zonder dat ze nog onder het reguliere leenstelsel vallen. Daarnaast biedt DUO het collegegeldkrediet, wat uitsluitend bedoeld is voor de betaling van het collegegeld voor een hbo- of universitaire opleiding; de hoogte van dit krediet is afhankelijk van de collegegeldhoogte en kan ook worden aangevraagd wanneer andere vormen van studiefinanciering niet toereikend zijn of ontbreken.
Een unieke vorm van krediet van DUO, die letterlijk “zonder studie” is, is het krediet voor integratiecursussen en examens, met een maximaal kredietbedrag van €1.250 per 3 maanden. Wanneer de DUO-mogelijkheden, inclusief deze specifieke kredieten voor volwassenen of integratie, niet volstaan of niet van toepassing zijn, kunt u voor geld lenen studie (of opleidingskosten) ook terecht bij commerciële banken of kredietverstrekkers voor consumptief krediet. Tevens bestaan er renteloze studieleningen of giften tot € 5.000 via fondsen, die als laatste redmiddel dienen wanneer álle DUO-mogelijkheden volledig zijn benut, om zo toch je opleiding aan hbo of universiteit af te ronden.
Wanneer de reguliere studiefinanciering via DUO niet toereikend is, of wanneer je er niet voor in aanmerking komt, zijn er verschillende algemene mogelijkheden om toch aanvullend geld lenen voor je studie te regelen. Dit kan nodig zijn omdat studeren voor sommige studenten financieel onbetaalbaar is zonder extra lenen, bijvoorbeeld voor hogere collegegelden of specifieke studiematerialen. Naast de standaard DUO-lening omvat dit consumptief krediet bij commerciële banken of kredietverstrekkers, wat een optie is wanneer je niet voldoet aan de DUO-voorwaarden of een hoger bedrag nodig hebt. Ook zijn er specifieke DUO-regelingen zoals het Levenlanglerenkrediet voor volwassenen die zich willen blijven ontwikkelen, en renteloze studieleningen of giften via diverse fondsen voor bijzondere gevallen. Het is echter cruciaal om te onthouden dat geld lenen kost altijd geld en een weloverwogen financiële beslissing vereist, afhankelijk van je persoonlijke situatie en leendoel.
Een studielening is een financiële regeling waarbij je een geldbedrag ontvangt om je opleiding en bijbehorende kosten te financieren, met de verplichting dit later terug te betalen, meestal met rente. In de kern is het een vorm van schuldfinanciering die je aangaat om te investeren in je educatie, en kan het worden gezien als een persoonlijke lening. Het geleende geld, of dit nu specifiek is voor je collegegeld of studiematerialen, wordt uiteindelijk onderdeel van je studieschuld. Zelfs de voormalige basisbeurs functioneerde als een lening, wat benadrukt dat geld lenen studie altijd neerkomt op een terugbetalingsverplichting.
Naast de studieleningen via DUO zijn er voornamelijk twee andere belangrijke opties om geld lenen studie te regelen: commerciële banken en kredietverstrekkers, en gespecialiseerde fondsen. Bij banken en kredietverstrekkers kunt u kiezen voor een persoonlijke lening of een doorlopend krediet, waarbij de persoonlijke lening vaak de meest gekozen vorm is voor dit doel. Deze commerciële leningen worden beoordeeld op basis van uw huidige inkomen en vaste lasten als student. Daarnaast bieden diverse fondsen de mogelijkheid voor renteloze studieleningen of giften, vaak met specifieke voorwaarden en doelgroepen, als aanvulling of alternatief wanneer reguliere opties niet volstaan.
Het leenstelsel voor studenten, ingevoerd per 1 september 2015 voor studenten die voor het eerst een bachelor- of masteropleiding volgden in het hoger onderwijs, verving de vroegere basisbeurs door een systeem van rentedragende leningen. Dit betekent dat studenten sindsdien geen basisbeurs meer kregen en hun collegegeld en levensonderhoud voornamelijk moeten financieren door middel van een studielening. Het leenstelsel garandeerde bij invoering de toegankelijkheid van onderwijs voor minder rijke studenten, maar leidde in de praktijk tot een grotere financiële druk.
Dit nieuwe systeem heeft ertoe geleid dat veel studenten zich diep in de schulden steken om te kunnen studeren, waardoor ze al met een aanzienlijke schuld beginnen voordat ze aan een werkend leven starten. Hierdoor is er een hoge financiële afhankelijkheid ontstaan van bijbanen; veel studenten moeten extra werken om rond te komen naast hun studie. Het is nu vooral geld lenen studie om de kosten te dekken, wat belangrijke gevolgen heeft voor hun toekomstige financiële positie.
De maximale leenbedragen en rentetarieven voor geld lenen studie verschillen aanzienlijk per type lening en aanbieder. Bij DUO is de rente op dit moment vastgesteld op 2.57 procent (per oktober 2024), waarbij de maximale bedragen flexibel zijn of gekoppeld aan specifieke doelen, zoals het collegegeld voor het Levenlanglerenkrediet of een bedrag van €1.250 per 3 maanden voor integratiecursussen. Voor commerciële leningen, zoals een persoonlijke lening, wordt het maximaal leenbedrag bepaald op basis van uw persoonlijke financiële situatie, inclusief netto inkomen, vaste lasten, gezinssituatie en andere verplichtingen; een lagere rente kan hierbij uw leencapaciteit verhogen. De rentetarieven bij commerciële kredietverstrekkers liggen doorgaans tussen de 6,40 procent en 13,90 procent, met een wettelijke maximale rente van 15 procent in Nederland. Het is goed om te weten dat hogere leenbedragen bij commerciële partijen vaak leiden tot lagere rentetarieven volgens hun rentestaffels.
Het terugbetalen van een studielening verloopt verschillend, afhankelijk van of u geleend heeft via DUO of via een commerciële kredietverstrekker, maar altijd met de verplichting om het geleende bedrag, inclusief rente, terug te betalen. Voor een DUO studielening begint de terugbetalingsplicht niet direct na het einde van uw studie. Eerst start er een aanloopfase van twee jaar op 1 januari volgend op het jaar waarin uw recht op studiefinanciering stopt; hierin bent u nog niet verplicht af te lossen, maar dit mag wel al. Na deze aanloopfase begint de daadwerkelijke aflosfase van 35 jaar, waarbij het maandbedrag wordt vastgesteld op basis van uw draagkracht. Dit betekent dat het maandbedrag vaak niet direct gekoppeld is aan de exacte hoogte van de studieschuld het maakt niet uit of je bijvoorbeeld €15.000 of €90.000 hebt geleend, het maandbedrag kan nagenoeg gelijk zijn. Het minimale maandelijkse aflossingsbedrag bedraagt hierbij € 50.
Commerciële leningen voor geld lenen studie kennen doorgaans vaste maandelijkse termijnen die zowel rente als aflossing omvatten, waarbij de rente vaak al tijdens de studieperiode wordt doorberekend, wat de totale kosten kan verhogen. Voor specifieke, renteloze leningen via fondsen, bijvoorbeeld na een master- of postmasterstudie, gelden vaak afwijkende regels: de terugbetaling moet dan bijvoorbeeld 1 jaar na beëindiging van de studie starten en kan in drie jaarlijkse termijnen worden voldaan, met soms zelfs een kwijtschelding van 10% bij tijdige afbetaling. Het is essentieel om rekening te houden met maandelijkse aflossing en rente binnen uw budget, aangezien een hoger rentepercentage de kans op het niet kunnen terugbetalen van de lening kan verhogen. Bovendien wordt de terugbetaling van de studieschuld onderscheiden in een oud en een nieuw leenstelsel, elk met hun eigen specifieke voorwaarden.