Niet elke vorm van crowdfunding is een lening, maar lening-gebaseerde crowdfunding is zeker een belangrijke categorie. In de kern is crowdfunding een manier om geld op te halen bij een groot aantal mensen via een online platform, en het omvat diverse financieringsvormen waaronder lenen, aandelen en donaties. Deze pagina licht toe hoe crowdfunding werkt, welke kenmerken het heeft en hoe het verschilt van traditionele leningen. U ontdekt de diverse vormen, de voordelen en risico’s, en of terugbetaling altijd nodig is, specifiek voor ondernemers in Nederland, inclusief antwoorden op veelgestelde vragen.
Crowdfunding is een moderne financieringsmethode waarbij projecten, ideeën of ondernemingen kapitaal ophalen bij een groot aantal mensen – de ‘crowd’ – via een online platform. Het werkt op basis van het principe van crowdsourcing, waarbij een collectief van individuen zich achter een initiatief schaart door middel van kleine, individuele financiële bijdragen. Ondernemers presenteren hun project op een gespecialiseerd crowdfundingplatform, waarna potentiële funders kunnen besluiten om te investeren of te doneren. Hierbij is crowdfunding een lening een veelvoorkomende vorm, waarbij investeerders hun geld terugkrijgen met rente, maar het omvat ook donaties zonder tegenprestatie en aandeleninvesteringen. Deze methode maakt niet alleen financiering mogelijk, maar creëert ook uitgebreide betrokkenheid van het publiek bij de ontwikkeling van een project of product.
De voorwaarden en kenmerken van crowdfunding zijn divers en afhankelijk van de gekozen vorm en het platform, maar altijd gebaseerd op het gezamenlijk financieren door een groep mensen. Een belangrijk kenmerk is dat projecten vaak een minimaal op te halen bedrag moeten bereiken – vaak 80% of 90% van het doel – binnen een gestelde deadline voor succesvolle financiering. Of is crowdfunding een lening of een andere vorm, de specifieke afspraken zoals rente, looptijd of het type tegenprestatie worden vooraf duidelijk vastgelegd. De complexiteit en diversiteit van deze voorwaarden en kenmerken zullen we in de navolgende secties uitgebreid toelichten.
Crowdfunding, als veelzijdige financieringsmethode, kent drie hoofdvormen die de relatie tussen geldschieter en project bepalen: donaties, aandelen en leningen. Terwijl de vraag of is crowdfunding een lening vaak gesteld wordt, is het cruciaal te begrijpen dat dit slechts één van de hoofdvarianten is, elk met unieke kenmerken voor zowel de investeerder als de ondernemer. De financiering in crowdfunding kan de volgende hoofdvormen aannemen:
Naast deze kernvormen bestaan er ook varianten zoals rewards-based crowdfunding, waarbij investeerders een product of dienst ontvangen in ruil voor hun bijdrage, en converteerbare leningen, die later kunnen worden omgezet in aandelen.
Lening-gebaseerde crowdfunding, beter bekend als crowdlending, is een vorm van financiering waarbij investeerders direct geld uitlenen aan ondernemingen of projecten met de duidelijke verwachting van terugbetaling inclusief rente, en functioneert als een modern alternatief voor traditionele bankleningen. Deze constructie, die zijn naam dankt aan de combinatie van “crowd” (menigte) en “lending” (lenen), maakt het mogelijk dat meerdere individuele beleggers via een online platform samen een lening vormen. Hierdoor kunnen projecteigenaren kapitaal aantrekken buiten de reguliere financiële instellingen om, waarbij de lening in essentie een onderhandse lening is. In Nederland is crowdfunding een lening via platforms de meest populaire financieringsvorm, met rentepercentages die doorgaans variëren tussen de 4 procent en 9 procent, afhankelijk van het risicoprofiel van het project en de voorwaarden van het platform. De aflossing geschiedt vaak annuïtair of lineair, wat zorgt voor een gestructureerde terugbetaling.
Bij elke crowdfundinglening zijn de voorwaarden rond rente, looptijd en aflossingsvormen cruciaal en vooraf vastgelegd, essentieel voor zowel de geldlener als de investeerder. De jaarlijkse rentepercentages liggen weliswaar vaak tussen de 4% en 9%, zoals eerder benoemd, maar kunnen flinke uitschieters naar boven of beneden kennen. Deze percentages hangen sterk af van het risicoprofiel van het project, waarbij bijvoorbeeld start-ups vaak hogere rentes kennen, en crowdfundingplatforms kunnen hierover adviseren. Er kan een vaste of variabele rente worden afgesproken, waarbij vaste rente gelijk blijft gedurende de hele looptijd van de lening.
De looptijd van een crowdfundinglening varieert sterk, vaak van 6 maanden tot 10 jaar, en wordt beïnvloed door het aanvraagdoel van de investering. Een kortere looptijd kan leiden tot lagere totale rentekosten, al betekent dit wel hogere maandlasten. Wat de aflossingsvormen betreft, zien we naast de al genoemde annuïtaire en lineaire aflossing ook de obligatie-aflossing. Bij annuïtaire aflossing betaal je een vast totaalbedrag per periode, bestaande uit rente en aflossing, waarbij in het begin meer rente en later meer aflossing wordt betaald. Lineaire aflossing kenmerkt zich door een vast bedrag aan aflossing per periode, met daar bovenop de steeds lager wordende rente. Tot slot biedt de obligatie-aflossing constante rentebetalingen gedurende de hele looptijd, met de aflossing van het totale leenbedrag pas aan het einde van de termijn. Deze gedetailleerde afspraken zijn van groot belang wanneer is crowdfunding een lening de gekozen financieringsvorm betreft.
Het belangrijkste verschil tussen crowdfunding en traditionele leningen zit in de herkomst van het geld: bij crowdfunding financiert een grote groep individuen projecten via een online platform, terwijl traditionele leningen meestal van één financiële instelling zoals een bank komen. Waar traditionele banken vaak strenge eisen stellen aan onderpand en kredietgeschiedenis, biedt crowdfunding – zelfs wanneer is crowdfunding een lening – een alternatieve en vaak toegankelijkere financieringsweg, vooral voor kleinere bedragen of innovatieve initiatieven. Deze fundamentele verschillen, waaronder de betrokken partijen, processen en belangen, worden verder in detail besproken in de onderstaande secties.
Crowdfunding, vooral in de vorm van lening-gebaseerde crowdfunding, is in essentie een vorm van peer-to-peer (P2P) lenen, wat fundamenteel verschilt van een traditionele banklening. Waar een banklening afkomstig is van één financiële instelling met diens complexe en langdurige aanvraagprocedure, wordt bij P2P-crowdfunding het kapitaal opgehaald bij een groep individuele investeerders via een online platform. Dit maakt financiering via crowdfunding vaak makkelijker en sneller beschikbaar en kenmerkt zich door minder papierwerk en starre voorwaarden dan een banklening. Bovendien heeft crowdlending (peer-to-peer lenen) doorgaans lagere overheadkosten en kan het aantrekkelijkere rentes bieden dan traditionele bankleningen, wat zowel voor de geldlener als de investeerder voordelen oplevert. In deze context is crowdfunding dus duidelijk een lening die direct tussen de ‘peers’ tot stand komt.
Bij crowdfunding, vooral wanneer is crowdfunding een lening de gekozen financieringsvorm betreft, fungeren de individuele investeerders als de ‘kredietverstrekkers’. Het online platform speelt hierin een centrale rol; het is de digitale marktplaats waar projecten en ondernemingen zich presenteren aan de geldverstrekkende menigte. Dit platform beheert het gehele financieringsproces, van het publiceren van projecten tot het efficiënt beheer van investeringen. Een sleutelfunctie van het platform is het uitvoeren van kredietscoreberekeningen en risicoanalyses van aanvragers, wat investeerders helpt bij weloverwogen beslissingen. Daarnaast adviseert het platform over de rente en de specifieke voorwaarden van de crowdfundinglening, en rekent het soms kredietbeoordelingskosten, bijvoorbeeld zo’n €350, voor deze diensten. Hierdoor neemt het platform veel taken over die traditioneel door een bank werden uitgevoerd, en faciliteert het de directe band tussen de projectaanvrager en de collectieve ‘kredietverstrekker’.
Bij crowdfunding draait het verschil tussen aandelen en een lening fundamenteel om eigendom en de aard van de belangen die investeerders verkrijgen. Wanneer is crowdfunding een lening de gekozen vorm, dan fungeren investeerders als geldschieters: zij verstrekken kapitaal met de afspraak dat het geleende bedrag, inclusief rente, wordt terugbetaald door de projecteigenaar. Het belangrijkste voordeel voor de ondernemer hierbij is dat zij geen aandelen afstaan en daardoor de volledige controle en het eigenaarsbelang van hun onderneming behouden. Investeerders in lening-gebaseerde crowdfunding hebben een vaste rentevergoeding als hun belang, wat doorgaans minder risicovol is, maar ook een beperkter rendement biedt.
Bij aandelen-crowdfunding daarentegen, kopen investeerders aandelen in de onderneming en worden zo mede-eigenaar. Dit betekent dat zij delen in de toekomstige winsten (en risico’s) van het bedrijf, zonder de verwachting van een vaste maandelijkse terugbetaling van het initiële bedrag. Hun belang ligt in de waardegroei van het bedrijf en potentiële dividenduitkeringen. Dit is inherent risicovoller dan crowdfunding op basis van een lening, aangezien het rendement volledig afhangt van het succes van de onderneming, en er geen zekerheid is. Een derde vorm, de converteerbare lening, dient als een brug: het is een investering die later wordt omgezet in een lening of aandelen, wat zowel de ondernemer als de investeerder flexibiliteit biedt om op een later moment de definitieve eigendoms- en belangenverhouding te bepalen.
Crowdfunding biedt als financieringsvorm diverse belangrijke voordelen, die verder gaan dan alleen het ophalen van kapitaal. Het is vooral een aantrekkelijk alternatief voor ondernemers en projecten die moeite hebben met traditionele financiering, en ook wanneer is crowdfunding een lening de gekozen vorm betreft.
De belangrijkste voordelen van crowdfunding zijn:
Crowdfunding brengt diverse risico’s en nadelen met zich mee, zowel voor de ondernemer die financiering zoekt als voor de investeerders die hun kapitaal inleggen. Voor investeerders geldt dat crowdfunding, ook wanneer is crowdfunding een lening de gekozen financieringsvorm betreft, een risicovolle belegging is waarbij het financiële risico op totaal verlies van de inleg bestaat. Dit komt doordat projecten kunnen mislukken, bedrijven failliet kunnen gaan, of leningnemers niet aan hun betalingsverplichtingen kunnen voldoen, vooral bij investeringen in nieuwe startende bedrijven waar een verhoogde kans op faillissement aanwezig is en er geen zekerheid is van een positieve afloop. Door de afwezigheid van een traditionele tussenpersoon, zoals een bank die een deel van het risico draagt, liggen de risico’s van projectuitvoering direct bij de investeerders zelf. Het concentratierisico, waarbij grote bedragen in één enkel project worden geïnvesteerd, kan dit verlies verder verhogen als er onvoldoende spreiding is van investeringen.
Voor ondernemers is het opzetten van een crowdfundingcampagne tijdrovend en kan het kostbaar zijn, zowel in geld als in benodigde marketing- en communicatie-inspanningen. Het niet halen van het financieringsdoel kan leiden tot financiële schade en reputatieschade als beloften niet worden nagekomen of projecten niet worden uitgevoerd. Hoewel transparantie een voordeel is, kan het openbaar maken van je ideeën en plannen ook een nadeel zijn: het kan leiden tot verlies van concurrentievoordeel doordat concurrenten sneller of goedkoper met een vergelijkbaar concept de markt op kunnen. Bovendien bestaat het risico op budgetoverschrijding en projectfalen als er te veel geld wordt opgehaald zonder een solide plan voor het management van dat kapitaal, en niet iedereen voelt zich comfortabel bij het openbaar vragen van geld. Ook de concurrentie op crowdfundingplatforms neemt toe, wat het lastiger maakt om op te vallen en succesvol financiering te werven.
Nee, je hoeft crowdfunding niet altijd terug te betalen, want de verplichting tot terugbetaling hangt volledig af van de specifieke vorm van crowdfunding die gekozen wordt. De kern van crowdfunding, het ophalen van geld bij een grote groep mensen via een online platform, kent verschillende varianten met elk hun eigen afspraken.
Bij donatie-crowdfunding, vaak gebruikt voor maatschappelijke of creatieve projecten, wordt een financiële bijdrage gedaan zonder enige verwachting van een directe financiële tegenprestatie; het bedrag wordt dus niet terugbetaald. Anders is het bij lening-crowdfunding (crowdlending), waar is crowdfunding een lening letterlijk van toepassing is: investeerders lenen geld uit aan een project of bedrijf met de duidelijke afspraak dat het geleende bedrag, meestal inclusief rente, wordt terugbetaald door de projecteigenaar. Bij aandelen-crowdfunding (equity crowdfunding) kopen investeerders aandelen en worden zo mede-eigenaar, waarbij er geen sprake is van een terugbetalingsverplichting van het initiële bedrag, maar het rendement afhangt van de winstgevendheid en waardegroei van het bedrijf. Een belangrijk aspect bij veel crowdfundingprojecten is dat geld pas definitief wordt overgemaakt als het vooraf gestelde doelbedrag – vaak minimaal 80% of 90% – wordt behaald; anders krijgen investeerders hun geld terug. Platforms rekenen soms ook projectadministratie kosten aan de projecteigenaar voor het beheren van de terugbetalingen, bijvoorbeeld €2 per crowdfunder per jaar bij jaarlijkse terugbetaling of €4 bij kwartaalbetalingen.
Crowdfunding stelt ondernemers in Nederland in staat om kapitaal op te halen bij een breed publiek via gespecialiseerde online platforms. Ondernemers, waaronder startende en bestaande ondernemers, zoals starters, groeiers en MKB’ers, presenteren hun idee of plan op deze platforms. Ze maken hierbij hun financieringsvraag online kenbaar aan potentiële investeerders, die vervolgens individueel kleine of grotere bedragen bijdragen. Vaak kiezen ondernemers voor lening-gebaseerde crowdfunding, waarbij investeerders geld uitlenen met de verwachting van terugbetaling inclusief rente, wat betekent dat is crowdfunding een lening een veelgebruikte financieringsvorm is. Een duidelijk plan is hierbij essentieel voor het succesvol aantrekken van fondsen. Deze aanpak biedt niet alleen financiering, maar ook de kans om mensen te betrekken bij hun activiteiten en een loyale gemeenschap op te bouwen, zoals horecaondernemers in Nederland die het zien als een manier om duurzame klantenbinding te realiseren. Sectoren zoals vastgoed, horeca en startups maken veelvuldig gebruik van crowdfunding in Nederland; zo haalden Nederlandse ondernemers in 2020 maar liefst 368.200.000 euro op via landelijke crowdfundingplatforms, bijvoorbeeld voor vastgoedprojecten.
Wanneer crowdfunding niet de meest geschikte financieringsoplossing is, zijn er meerdere andere manieren om kapitaal te verkrijgen voor een project of onderneming. Hoewel crowdfunding zelf, met name de variant waarbij is crowdfunding een lening, vaak een alternatief is voor traditionele bankfinanciering, zijn er ook andere directe alternatieven voor crowdfunding zelf. Deze opties hebben elk hun eigen voordelen en passen bij verschillende projecten en financieringsbehoeften:
Persoonlijke crowdfunding is een vorm van collectieve fondsenwerving waarbij particulieren geld ophalen voor persoonlijke acties en goede doelen via een online platform. In tegenstelling tot zakelijke financieringsvormen waarbij is crowdfunding een lening of aandelen worden aangeboden, richt persoonlijke crowdfunding zich voornamelijk op donatie-gebaseerde bijdragen, waarbij er geen verwachting is van financiële terugbetaling of rendement voor de donateur. Het succes van dergelijke projecten, die vaak starten met het vragen van donaties aan vrienden en familie, hangt sterk af van het vermogen van de initiatiefnemer om een authentiek en emotioneel persoonlijk crowdfundingverhaal te delen en persoonlijk contact te investeren met potentiële donateurs om enthousiasme en passie over te dragen. Deze aanpak onderscheidt zich door de focus op maatschappelijke impact of persoonlijke noodzaak, waardoor bijdragers meer vanuit sympathie en betrokkenheid doneren, en minder vanuit een investeringsperspectief. Voor meer diepgaande informatie over specifieke persoonlijke crowdfundingmogelijkheden, bezoek persoonlijke crowdfunding.
Nee, crowdfunding is niet altijd een lening, maar het is wel een van de meest populaire en herkenbare vormen ervan. Hoewel de vraag “is crowdfunding een lening” vaak wordt gesteld, omvat crowdfunding een veel breder spectrum aan financieringswijzen. Het is namelijk een alternatieve financieringsmethode waarbij een groot aantal mensen gezamenlijk geld inzamelt via een online platform, en dit kan op verschillende manieren. Wanneer crowdfunding wél een lening is, spreken we van lening-gebaseerde crowdfunding of crowdlending, wat in essentie een vorm van peer-to-peer lenen betreft. Hierbij fungeren de investeerders als de kredietverstrekkers die geld uitlenen aan een onderneming of project, met de duidelijke verwachting van terugbetaling, inclusief rente, net als bij een onderhandse lening. Platforms zoals Knab Crowdfunding en Max Crowdfund bieden bijvoorbeeld expliciet deze leen-vorm aan.
De rente bij crowdfunding, met name wanneer is crowdfunding een lening de gekozen financieringsvorm betreft, wordt bepaald door een samenspel van factoren, waaronder het risicoprofiel van het project, de marktomstandigheden en de specifieke voorwaarden van het crowdfundingplatform. Hoewel de jaarlijkse rente op een lening bij crowdfunding meestal tussen de 6 procent en 9 procent ligt, zijn er flinke uitschieters naar boven en beneden, afhankelijk van de inschatting van het risico; leningkapitaal via crowdfunding voor startups vereist bijvoorbeeld vaak een hogere rentevergoeding. De insteek van het crowdfunding platform zelf kan ook het verschil in rente mede veroorzaken, waarbij platforms adviseren over een passende rentevoet die voor de projecteigenaar, inclusief campagnekosten, bijvoorbeeld tussen de 6,25% en 6,75% kan liggen.
Voor de investeerder wordt de uiteindelijk ontvangen rente bovendien beïnvloed door additionele kosten. Een crowdfunding investeerder betaalt namelijk vaak 20% fee van de ontvangen rente, soms aangeduid als rentefee of als belasting over rente-inkomsten. Dit betekent dat de bruto rente die een ondernemer betaalt niet volledig bij de investeerder terechtkomt, een relevant inzicht bij het berekenen van het daadwerkelijke rendement van een crowdfunding investering.
Over het algemeen is het niet mogelijk om via crowdfunding zonder rente te lenen als is crowdfunding een lening de gekozen financieringsvorm betreft. Bij lening-gebaseerde crowdfunding, ook wel crowdlending genoemd, is het de afspraak dat investeerders hun uitgeleende kapitaal terugkrijgen, inclusief rente, als vergoeding voor het risico. Hoewel er in specifieke gevallen sprake kan zijn van een zeer lage rente die door gevers mogelijk als een donatie wordt ervaren, blijft er altijd een rentevergoeding bestaan voor de investeerders. Alleen bij pure donatie-crowdfunding is er geen sprake van rente of terugbetalingsverplichting, maar dan is het strikt genomen geen lening.
Wanneer een project of bedrijf gefinancierd via crowdfunding zijn betalingsverplichtingen niet nakomt, vooral als is crowdfunding een lening de gekozen financieringsvorm betreft, spreken we van wanbetaling. In een dergelijk geval leidt een faillissement (default) van het bedrijf of project tot de definitieve stopzetting van de uitbetaling van rente en aflossing aan de investeerders. Dit betekent dat investeerders geen verdere uitkeringen meer ontvangen en een risico lopen op een volledig verlies van hun investering, zeker wanneer er geen vermogensbestanddelen beschikbaar zijn om de openstaande leningen af te dekken. Crowdfundingplatforms hanteren verschillende beleidsregels; zo boeken sommige platforms openstaande leningen met betalingsachterstand af, bijvoorbeeld na 365 dagen, terwijl andere openstaande bedragen met betalingsachterstand vanaf 90 dagen niet of niet volledig afschrijven. Een negatieve financieringssituatie kan zich bovendien snel verspreiden via publieke kennisname van wanbetaling, wat kan leiden tot reputatieschade voor de ondernemer en het project. Een uitzonderlijke situatie kan zich voordoen wanneer een franchisegever in bijvoorbeeld horecafinanciering tijdelijk financieringsverplichtingen overneemt indien de leningnemer niet kan voldoen aan financieringsverplichtingen.
Investeren via crowdfunding is over het algemeen risicovol en brengt de kans met zich mee op een totaal verlies van uw inleg. Hoewel de vraag of is crowdfunding een lening een van de vele vormen van financiering omvat, dient u altijd te beseffen dat projecten en bedrijven failliet kunnen gaan, waardoor u uw geld niet terugkrijgt. Dit financiële risico wordt vooral ervaren bij investeringen in nieuwe startende bedrijven, die een verhoogde kans op mislukking kennen.
De mate van veiligheid hangt sterk af van het type project en de gekozen vorm. Zo wordt investeren in vastgoed via crowdfunding vaak als stabieler beschouwd, mede door hypothecaire dekking en de waardevastheid van het onderpand, wat het risico voor particuliere vastgoedinvesteerders kan verlagen. Daarentegen zijn investeringen via aandelen-crowdfunding doorgaans risicovoller dan lening-gebaseerde crowdfunding, omdat er geen zekerheid is van terugbetaling. Om risico’s te spreiden, is het raadzaam om – met de mogelijkheid tot investeringen vanaf enkele tientjes – uw vermogen over diverse projecten te verdelen en alleen een verantwoord deel van uw vrij besteedbaar vermogen te investeren. Crowdfundingplatforms dragen bij aan de veiligheid door transparantie te bieden over projectdetails zoals onderpand, looptijd, risico en verwacht rendement, wat essentieel is voor een weloverwogen beslissing.
Kiezen voor Lening.com bij het vergelijken van crowdfunding en leningen is een slimme stap omdat Lening.com, als dé nummer 1 kredietverstrekker vergelijker van Nederland, u een onafhankelijk en transparant overzicht biedt van traditionele leningopties, als aanvulling op uw overwegingen over crowdfunding. Terwijl u zich verdiept in of is crowdfunding een lening de juiste weg is voor uw financieringsbehoefte, helpt Lening.com consumenten in Nederland om moeiteloos een breed scala aan persoonlijke leningen te vergelijken. We bieden een maatwerk overzicht van passende leningen, waarbij de voordeligste leningen bovenaan staan en alle maandlasten en totale kosten duidelijk worden getoond, zodat u de scherpste rente en beste voorwaarden vindt. Ons platform maakt het aanvragen en vergelijken van leningen niet alleen eenvoudig en transparant, maar ook tijdbesparend. Bovendien staan wij, net als de kredietverstrekkers waarmee we samenwerken, onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM), wat extra zekerheid biedt bij uw financiële keuzes.