De aftrekbaarheid van een studielening en de daaraan gekoppelde studiekosten is grotendeels komen te vervallen voor de meeste studenten en particulieren. Sinds 2022 zijn de studiekosten en de rente op studieschuld namelijk niet meer aftrekbaar, al bestonden er tot en met 2021 nog wel mogelijkheden. In deze gids lichten wij toe hoe de regels zijn veranderd en welke uitzonderingen er eventueel nog gelden.
Aftrekbaarheid van een studielening hield in dat u de kosten voor uw opleiding, of in het verleden de rente op uw studieschuld, kon verrekenen met uw belastbaar inkomen. Tot en met 2021 gaf de regeling ‘Aftrek studiekosten’ u de mogelijkheid om tot € 15.000 aan specifieke kosten, zoals lesgeld, examengeld en verplichte boeken, van de belasting af te trekken. Hierbij werd het aftrekbare bedrag verminderd met een drempel van € 250.
De hoogte van de teruggave was afhankelijk van uw belastingschaal en kon oplopen tot 49,5 procent of 37,1 procent van de aftrekbare kosten. Het is echter belangrijk te weten dat u voor deze aftrekpost niet in aanmerking kwam wanneer u studiefinanciering of een studievoorschot ontving. Een actuele uitzondering is het Levenlangleren krediet, waarvoor de belastingaftrek van studiekosten nog wel mogelijk blijft.
Voor de aftrekbaarheid van studiekosten golden specifieke voorwaarden die bepaalden welke uitgaven u mocht opvoeren. Dit hield in dat de opleiding gericht moest zijn op een toekomstig beroep en de kosten, zoals die van een studielening, aftrekbaar konden zijn, mits deze niet door een werkgever werden vergoed. Bovendien kwamen alleen studiekosten voor uzelf of uw fiscale partner in aanmerking, waarbij de details en uitsluitingen verderop in de subsecties worden toegelicht.
De aftrekbaarheid van een studielening en de bijbehorende studiekosten kenden in het verleden specifieke maximale bedragen en drempels, hoewel deze regeling voor de meeste gevallen grotendeels is afgeschaft. Deze limieten werden ingesteld om te voorkomen dat men onbeperkt studiekosten kon aftrekken en om een redelijke balans te bewaren in fiscale tegemoetkomingen. Een dergelijke drempel betekende dat u eerst een minimumbedrag aan kosten zelf moest dragen voordat de belastingaftrek van start ging, waardoor kleinere bedragen niet in aanmerking kwamen. Voor uitzonderingen zoals het Levenlangleren krediet blijven principes van fiscale beperking gelden, waarbij de exacte voorwaarden jaarlijks kunnen wijzigen conform de actuele fiscale wetgeving.
U kwam in aanmerking voor de aftrek van studiekosten, waarbij een studielening aftrekbaar kon zijn, indien u belastingplichtig was in Nederland en de inschrijving en betaling van de opleiding uiterlijk 31 december 2021 voltooid werden, zelfs indien de studie later begon. Een belangrijke voorwaarde was dat u de kosten zelf betaalde; vergoedingen van een werkgever of andere instanties telden hierbij niet mee. Bovendien diende de aftrekpost enkel betrekking te hebben op studiekosten die u of uw fiscale partner maakte; de kosten van studerende kinderen waren bijvoorbeeld niet aftrekbaar. Ook mocht u geen studiefinanciering of studievoorschot ontvangen hebben om in aanmerking te komen voor deze regeling.
De aftrekbaarheid van studiekosten in de inkomstenbelasting is per 1 januari 2022 vervallen, wat inhoudt dat een studielening aftrekbaar maken voor de meeste gevallen niet meer mogelijk is. Vóór 31 december 2021 kwamen specifieke uitgaven wel in aanmerking; dit betrof noodzakelijke kosten zoals collegegeld, lesgeld, cursusgeld, examengeld en verplichte leermiddelen zoals boeken en software. Ook kosten voor praktijkdagen konden worden meegeteld, tot een maximum van € 15.000 per jaar. Echter, uitgaven voor levensonderhoud, waaronder huisvesting of voeding, evenals reis- en verblijfkosten en de aanschaf van laptops of tablets, waren en zijn niet aftrekbaar. Bovendien kan de rente over studieschulden eveneens niet meer van de belasting worden afgetrokken sinds 2022.
De aftrekbaarheid van een studielening kende diverse uitsluitingen en beperkingen, zelfs in de periode dat deze regeling nog van kracht was. Zo diende u bij de aftrek van studiekosten rekening te houden met een drempelbedrag van €250, wat betekende dat lagere bedragen niet in aanmerking kwamen voor belastingvermindering. Deze beperkingen weerspiegelden een bredere fiscale trend van afbouw van aftrekposten, waaronder die voor scholingsuitgaven, die in 2021 werd ingezet. Het beleid was gericht op het gericht stimuleren van specifieke investeringen, waarbij algemene tegemoetkomingen steeds meer werden beperkt. Daarom was het essentieel om exact te voldoen aan alle gestelde criteria, aangezien afwijkingen direct leidden tot uitsluiting van de fiscale voordelen.
Hoewel de mogelijkheid om uw studielening aftrekbaar te maken grotendeels is vervallen sinds 2022, werkte de belastingaftrek van studiekosten voorheen via een gestructureerde procedure. Dit proces omvatte het opvoeren van specifieke uitgaven in uw aangifte inkomstenbelasting, rekening houdend met drempelbedragen en de invloed van studiefinanciering. De details over de aangifte, de verdeling en de invloed van studiefinanciering lichten we hieronder verder toe.
De aangifte inkomstenbelasting is cruciaal voor het bepalen van uw fiscale situatie, al is de mogelijkheid om een studielening aftrekbaar te maken aanzienlijk gewijzigd. De regels omtrent de aftrekbaarheid van studiekosten in uw aangifte zijn sinds 2022 ingrijpend veranderd.
| Periode | Aftrekbaarheid Studiekosten | Drempelbedrag | Maximumbedrag |
|---|---|---|---|
| T/m 31 december 2021 | Ja, onder voorwaarden | € 250 | € 15.000 |
| Vanaf 1 januari 2022 | Niet aftrekbaar | N.v.t. | N.v.t. |
U dient uw inkomstenbelasting zelf te berekenen, in de aangifte op te nemen en op eigen initiatief aan de Belastingdienst te betalen. Bovendien komen studiekosten die door ouders voor hun kinderen zijn betaald, niet in aanmerking voor aftrek door de ouders zelf, noch voor de kinderen. Belangrijk is ook dat u de studiekosten zelf dient te hebben betaald; een vergoeding van een werkgever vermindert het eventueel aftrekbare bedrag. De Belastingdienst vult een deel van de aangifte wel alvast voor u in.
Fiscale partners in Nederland kunnen bepaalde inkomensbestanddelen en aftrekposten onderling verdelen, wat cruciaal is voor het realiseren van belastingvoordelen. Hoewel de mogelijkheid om een studielening aftrekbaar te maken sinds 2022 grotendeels is vervallen, blijft dit principe van belang voor andere gezamenlijke posten. Dit betekent dat u samen aangifte doet en inkomsten en aftrekposten kunt toedelen, waarbij de verdeling kan worden gewijzigd tot het moment dat de aanslagen onherroepelijk vaststaan. De Belastingdienst faciliteert dit door bij voorlopige aanslagen automatisch een optimale verdeling van gemeenschappelijke aftrekposten voor te stellen. Het is echter raadzaam om zelf verschillende verdelingen te proberen, aangezien dit u kan helpen het fiscaal meest gunstige belastingbedrag te vinden. Deze flexibiliteit geldt bijvoorbeeld voor de hypotheekrenteaftrek, uitgaven voor specifieke zorgkosten, en de verdeling van het vermogen in Box 3.
Sinds de implementatie van het studievoorschot en de wijzigingen in de belastingregels heeft studiefinanciering geen directe invloed meer op de aftrekbaarheid van studiekosten in uw aangifte inkomstenbelasting. Vóór 2022 konden studiekosten, mede gefinancierd door leningen, onder bepaalde voorwaarden worden afgetrokken van de belasting. Echter, met de verschuiving naar het studievoorschot en de afschaffing van de algemene aftrek van studiekosten voor particulieren, is deze fiscale mogelijkheid grotendeels komen te vervallen. Dit betekent dat u de middelen die u via studiefinanciering of het studievoorschot ontvangt, niet meer kunt gebruiken als basis voor een belastingaftrek voor studiekosten. De focus is verschoven van fiscale aftrek naar directe ondersteuning en de terugbetalingscondities van de studielening zelf.
Sinds 2022 zijn de regels voor de aftrekbaarheid van studiekosten ingrijpend gewijzigd, waardoor een studielening niet meer aftrekbaar is voor particulieren. Vóór die tijd waren specifieke uitgaven zoals les- en examengeld, en verplichte leermiddelen wel fiscaal aftrekbaar, mits u deze zelf betaalde en de kosten een drempel van € 250,- overschreden. Deze introductie licht de complexe aard van aftrekbare en niet-aftrekbare studiekosten toe, waarvan u de details in de onderliggende secties verder kunt verkennen.
Voor de wetswijziging van 2022 konden bepaalde kosten, zoals lesgeld, examengeld, verplichte boeken en software, onder de regeling voor aftrekbare studiekosten vallen, wat de indirecte kosten van een studielening aftrekbaar kon maken. Dit betekende dat een particulier deze uitgaven tot en met het tijdvak 2021 kon aftrekken van de inkomstenbelasting, mits deze zelf betaald waren. Concreet werden hierbij onder andere lesgeld, examengeld, kosten voor praktijkdagen, en noodzakelijke verplichte leermiddelen zoals boeken en software meegenomen. De maximale aftrek die u als particulier kon claimen bedroeg destijds € 15.000. Het is belangrijk te benadrukken dat deze algemene aftrekmogelijkheid voor studiekosten voor particulieren sinds 2022 is komen te vervallen.
Studiekosten die door een werkgever of uw ouders zijn betaald, komen voor u als particulier niet in aanmerking voor fiscale aftrek, zelfs niet indien u hiervoor een studielening hebt afgesloten. U mag namelijk alleen studiekosten aftrekken die u voor uzelf of uw fiscale partner heeft gemaakt; studiekosten van uw kind zijn niet aftrekbaar. Evenzo geldt voor kosten die de werkgever vergoedt: een particulier die de aftrek claimt, moet de betaling van de opleiding zelf hebben voldaan. Hoewel werkgevers deze kosten wel belastingvrij kunnen vergoeden indien de scholing gericht is op de professionele ontwikkeling binnen het vakgebied, betreft dit een fiscale regeling voor de werkgever zelf. Dit benadrukt het principe dat studiekosten alleen voor fiscale aftrek in aanmerking komen indien u de kosten daadwerkelijk persoonlijk heeft gedragen.
Hoewel de algemene fiscale aftrekbaarheid van studiekosten voor particulieren sinds 2022 is vervallen, bieden we hieronder praktische voorbeelden om inzicht te geven in hoe de studielening aftrekbaar was. Deze rekenvoorbeelden illustreren specifiek hoe de drempel en de maximale aftrekbedragen de uiteindelijke belastingteruggave beïnvloedden. De volgende subsecties behandelen gedetailleerde berekeningen en de invloed van belastingtarieven op deze teruggave.
Om te illustreren hoe de aftrekbare studiekosten met een drempel werden berekend, kijken we naar de situatie zoals die tot en met het tijdvak 2021 gold. Destijds diende u alle gemaakte studiekosten bij elkaar op te tellen, eventuele vergoedingen van een werkgever hiervan af te trekken, en vervolgens het wettelijke drempelbedrag van € 250 in mindering te brengen. Alleen het resterende bedrag was dan daadwerkelijk fiscaal aftrekbaar van de inkomstenbelasting, mits u de kosten zelf had voldaan en binnen het maximale aftrekbare bedrag viel. Hieronder vindt u een voorbeeldberekening voor een particulier die in 2021 € 4.500 aan studiekosten maakte zonder werkgeversvergoeding:
| Omschrijving | Bedrag | Toelichting |
|---|---|---|
| Totaal studiekosten | € 4.500 | Lesgeld, boeken, etc. |
| Vergoeding werkgever | € 0 | In dit voorbeeld |
| Subtotaal | € 4.500 | Kosten – vergoeding |
| Drempelbedrag | € 250 | Wettelijke drempel (2021) |
| Aftrekbaar bedrag | € 4.250 | Subtotaal – drempel |
Dit voorbeeld toont aan hoe de drempel het uiteindelijk aftrekbare bedrag verminderde, waardoor enkel de kosten boven de € 250 in aanmerking kwamen voor belastingvoordeel.
Het belastingtarief en het maximale aftrekpercentage bepalen de uiteindelijke omvang van de teruggave op aftrekposten. Toen de studielening aftrekbaar was tot en met 2021, bepaalde uw belastingschaal het terug te krijgen percentage, voorheen tot wel 49,5 procent. Echter, dit maximale aftrekpercentage voor persoonsgebonden aftrek werd stapsgewijs afgebouwd en bedroeg in 2021 nog maximaal 43 procent in de hoogste schijf. Actueel, voor aftrekposten in box 1 bij een inkomen boven € 76.817 in 2025, is het maximale aftrektarief vastgesteld op 37,48 procent. Dit betekent dat het fiscale voordeel door aftrekposten een duidelijke bovengrens heeft, zelfs bij een hoger nominaal belastingtarief. Zo waarborgt de fiscale wetgeving dat de netto teruggave altijd binnen de gestelde kaders blijft.
Volgens de Belastingdienst is de rente op een studielening, in tegenstelling tot in het verleden, niet langer aftrekbaar van de inkomstenbelasting. Deze wijziging trad in werking vanaf 2022, waarmee de fiscale studiekostenaftrek voor rentelasten van studieschulden is komen te vervallen. Voorheen konden studiekosten, en soms ook de rente, in aanmerking komen voor belastingvoordeel, maar de fiscale regels zijn hieromtrent aanzienlijk aangescherpt door de Belastingdienst.
Dit betekent dat de maandelijkse rentelasten van uw studielening volledig voor eigen rekening komen en u hiervoor geen belastingteruggave meer ontvangt bij uw aangifte. De Belastingdienst ziet een studielening primair als een middel om collegegeld of studiematerialen te bekostigen. Het niet aftrekbaar zijn van de rente benadrukt de noodzaak van een zorgvuldige financiële planning, aangezien de totale kosten van uw studie hierdoor hoger uitvallen.
Sinds 2022 zijn studiekosten, en daarmee de studielening, niet meer aftrekbaar voor de inkomstenbelasting. Vóór deze wijziging konden belastingplichtigen onder specifieke voorwaarden scholingsuitgaven opgeven voor belastingvoordeel. Dit betekent dat u de kosten van uw opleiding of studie, inclusief de lening, niet meer kunt verrekenen met uw inkomen.
Het is daarom essentieel om een realistische financiële planning te maken, waarbij u rekening houdt met de volledige studiekosten. Houd er rekening mee dat, hoewel de directe fiscale aftrek is verdwenen, de impact van een studielening op uw financiële situatie breed is. U dient bijvoorbeeld ook rekening te houden met de invloed op uw leencapaciteit voor een toekomstige hypotheek.
Bij het terugbetalen van een studielening zijn de fiscale gevolgen primair gericht op de niet-aftrekbaarheid van studiekosten en rente sinds 2022, wat impact heeft op uw financiële planning. Het terugbetalen van een studielening begint met een aanloopfase, die start op 1 januari volgend op het jaar waarin uw recht op studiefinanciering stopt. Twee jaar na deze aanloopfase vangt de aflosfase van uw studieschuld aan, waarbij u daadwerkelijk begint met aflossen.
Een belangrijk aspect hierbij is dat de terugbetaling van studieschuld een onderscheid kent tussen het oud en nieuw leenstelsel, waarbij hbo- en wo-studenten een keuze krijgen in welk systeem zij willen terugbetalen. Maandelijkse aflossingen beginnen vaak met een minimum van €50 per maand, na beëindiging van de studie. De rente op studieleningen is echter vanaf 1 januari 2024 meer dan vervijfvoudigd, wat de financiële last significant verhoogt gedurende de gehele aflosperiode. Dit benadrukt de noodzaak van een zorgvuldige financiële planning, aangezien deze rentelasten een blijvende negatieve impact hebben op uw financiële situatie.
In 2025 is de rente op uw studielening niet aftrekbaar voor de inkomstenbelasting, een beleid dat al sinds 2022 van kracht is voor studiekosten. De Belastingdienst beschouwt de rente voor studieschulden specifiek als een niet-aftrekbare post, wat directe invloed heeft op uw fiscale positie. Zo krijgen studenten die begin 2023 stopten met lenen een rentepercentage van naar verwachting 3 tot 4 procent over hun gehele studieschuld voor een periode van vijf jaar. Dit staat in contrast met studenten die in 2022 stopten met lenen, wier rente voor vijf jaar is vastgezet op 0,46 procent. Deze aanzienlijke rentestijgingen leiden tot hogere maandlasten; studenten die vanaf 2020 zijn gaan studeren, ervaren bijvoorbeeld een verhoging van 18 procent in hun maandelijkse aflossing. Dit betekent dat u de volledige rentekosten draagt, wat een zorgvuldige financiële planning essentieel maakt voor de lange termijn.
Nee, over het algemeen kunt u studiekosten van uw kind niet aftrekken van uw inkomstenbelasting. Dit komt doordat studiekosten en de rente van een studielening niet aftrekbaar zijn voor u als ouder in uw inkomstenbelasting, een beleid dat al sinds 2022 van kracht is. De studie van een kind vormt echter wel een grote kostenpost, met totale gemiddelde maandelijkse studiekosten van ongeveer € 1.044, inclusief bijkomende uitgaven volgens Nibud. Om deze financiële last te verlichten, kunt u overwegen belastingvrij te schenken aan uw kind voor een dure studie; in 2025 bedraagt de eenmalige verhoogde vrijstelling hiervoor € 67.064. Let op: de studiekosten moeten hiervoor minimaal € 20.000 per jaar bedragen, exclusief levensonderhoud. Een praktische tip is om maandelijks € 50 apart te zetten voor de studie van uw kind.
Als u een studievoorschot ontvangt, komt u niet in aanmerking voor de aftrek van studiekosten in uw inkomstenbelasting. De invoering van het studievoorschot rond 2015 leidde tot de afschaffing van deze fiscale aftrek voor studenten die hier gebruik van maken, omdat de overheid het als een vorm van studiefinanciering beschouwt. Een belastingplichtige particulier met studiefinanciering of een studievoorschot is namelijk uitgesloten van deze specifieke aftrekpost. Dit beleid betekent dat u de volledige studiekosten zelf draagt en deze niet kunt verrekenen met uw belastbaar inkomen. Hierdoor is zorgvuldige financiële planning van uw studiekosten essentieel.
In de meeste gevallen verwerkt u studiekosten in uw belastingaangifte door te constateren dat de rente van uw studielening niet aftrekbaar is, aangezien de fiscale aftrek van studiekosten voor particulieren grotendeels is afgeschaft. Sinds 1 januari 2022 zijn studiekosten en scholingsuitgaven voor particulieren niet meer aftrekbaar in de inkomstenbelasting. Voorheen, tot en met 2021, golden andere regels voor de aftrekbaarheid, zoals weergegeven in de onderstaande vergelijking.
| Voor 2022 (Aftrekbaar) | Vanaf 2022 (Niet Aftrekbaar) |
|---|---|
| Collegegeld, examengeld | Kosten van levensonderhoud |
| Verplichte boeken & software | Reis- en verblijfkosten |
| Tot €15.000 (drempel €250) | Rente studielening |
Dit betekent dat u de meeste studiekosten en de rente van een studielening, die u in 2025 betaalt, niet meer als aftrekpost kunt opvoeren in uw inkomstenbelastingaangifte.
Specifieke documenten voor de aftrek van studiekosten zijn voor belastingaangiften vanaf 2022 niet meer relevant, omdat de fiscale aftrek van studiekosten en scholingsuitgaven voor particulieren is afgeschaft op 1 januari 2022. Voorheen, tot en met het belastingjaar 2021, waren studiekosten onder bepaalde voorwaarden aftrekbaar van de inkomstenbelasting. Toen was het essentieel om bewijsstukken, zoals facturen van les- of collegegeld, examengeld en verplichte leermiddelen, goed te bewaren. De mogelijkheid om een studielening aftrekbaar te maken, door de kosten ervan op te voeren, bestaat daardoor in 2025 niet meer voor particulieren. Daarom hoeft u nu geen documenten meer aan te leveren voor deze specifieke aftrekpost.
Lening.com is uw partner voor deskundig leenadvies en betrouwbare studieleninginformatie, omdat wij als 100% onafhankelijke kredietbemiddelaar consumenten helpen bij het vinden van geschikte leningen. Wij bieden een uitgebreide vergelijking van kredietverstrekkers die onder toezicht staan van de AFM en DNB, waardoor u altijd toegang heeft tot betrouwbare opties. Veel klanten kiezen er via Lening.com voor om geld te lenen voor studie, een van de meest gekozen leendoelen.
Daarnaast garanderen wij een 100% onafhankelijke vergelijking die gebaseerd is op uw persoonlijke gegevens en voorkeuren, zodat u een maatwerk overzicht ontvangt van passende leningen. Onze gecertificeerde specialisten staan klaar om u te ondersteunen en te begeleiden bij elke stap van het vergelijkings- en aanvraagproces. Lening.com combineert geavanceerde technologieën met financiële expertise om uw zoektocht naar een geschikte lening te stroomlijnen. Wij ontvangen een vergoeding van de kredietverstrekker pas nadat u een lening via ons afsluit, wat onze transparantie onderstreept.