Het persoonsgebonden budget (PGB) is een belangrijke financieringsvorm in Nederland waarmee u zelf uw zorg kunt regelen en inkopen. Dit budget geeft u de regie over diensten, hulpmiddelen en aanpassingen die behoren tot een maatwerkvoorziening, mits aan specifieke voorwaarden wordt voldaan.
In deze complete gids navigeren we u door het aanvraagproces van pgb financiering bij het zorgkantoor, bespreken we de voorwaarden en de rol van een pgb-beheerder, en belichten we hoe een persoonlijke lening een aanvulling kan zijn op uw zorgbehoeften, zelfs wanneer u PGB ontvangt.
PGB financiering is een specifiek geldbedrag dat u van het zorgkantoor ontvangt om zelf uw zorg, begeleiding of hulp in te kopen en te regelen. Dit budget geeft u de regie over diensten, hulpmiddelen en woningaanpassingen die onder een maatwerkvoorziening vallen, zoals vastgelegd in bijvoorbeeld artikel 2.3.6 van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. Het principe is dat u als cliënt het budget direct krijgt en de vrijheid heeft om zelfstandig zorgaanbieders te kiezen en prijsafspraken met hen te maken, waarbij u wel rekening moet houden met de geldende maximale landelijke tarieven. Dit proces vereist dat u bewust kiest voor PGB boven zorg in natura en uw zorgovereenkomsten beheert, veelal via het PGB Portaal. Hoewel pgb financiering u veel eigen regie en keuzemogelijkheden binnen de zorg biedt, brengt het ook aanzienlijke verantwoordelijkheden met zich mee en wordt een PGB-inkomen door reguliere kredietverstrekkers doorgaans niet beschouwd als stabiel inkomen voor het afsluiten van een persoonlijke lening.
Voor het aanvragen van pgb financiering moet u voldoen aan verschillende voorwaarden en criteria die uw geschiktheid en de noodzaak van de zorg bepalen. Allereerst is het cruciaal dat u bewust kiest voor een persoonsgebonden budget boven zorg in natura en dat u dit tijdens de aanvraag kunt aantonen, aangezien deze keuze aanzienlijke verantwoordelijkheden met zich meebrengt. U moet een aanvraag indienen bij het zorgkantoor die onderbouwd en ondertekend is door een gedragskundige of behandelaar, wat de medische noodzaak van de zorg bevestigt. Specifieke documenten zijn vereist, zoals het pgb-aanvraagformulier, een gedetailleerd budgetplan en, indien van toepassing, een formulier voor pgb-beheer. Ook belangrijk is dat u, in het geval van de Wet langdurige zorg (Wlz), een indicatie heeft en kiest voor een niet-gecontracteerde zorgverlener, en dat u over de digitale vaardigheden beschikt om uw PGB te beheren via bijvoorbeeld het PGB Portaal na toekenning.
U komt voor pgb financiering in aanmerking wanneer u, naast het voldoen aan de algemene voorwaarden van een bewuste keuze voor eigen regie en een onderbouwde aanvraag, specifieke zorgvragen heeft die een persoonsgebonden aanpak vereisen. Dit geldt bijvoorbeeld voor zorgvragers die zorg thuis nodig hebben, waarbij het budget u de mogelijkheid biedt om deze zorg op maat in te kopen. Een belangrijke aanvulling is dat pgb financiering ook via de gemeente kan worden afgegeven voor de zorg aan bijvoorbeeld uw ouders, wat een aparte aanvraagroute is naast die voor uw eigen Wet langdurige zorg (Wlz). Cruciaal is verder dat een PGB niet voor alle zorgprofielen beschikbaar is; uw specifieke zorgbehoefte moet daarom binnen de vastgestelde overheidsrichtlijnen passen. Om een soepel aanvraagproces te garanderen, is het raadzaam de gewenste startdatum van uw pgb in de toekomst te plannen, rekening houdend met de benodigde verwerkingstijd.
De primaire verschillen tussen een persoonsgebonden budget (PGB) en zorg in natura is wie de regie voert over uw zorg en de bijbehorende verantwoordelijkheden draagt. Bij een PGB ontvangt u een budget waarmee u zelf uw zorgverleners kiest en afspraken maakt over de geleverde zorg, wat u veel eigen zeggenschap biedt over hoe, wanneer en door wie de zorg wordt verleend. Zorg in natura daarentegen betekent dat het zorgkantoor, de gemeente of de zorgverzekeraar de zorg direct voor u organiseert via gecontracteerde zorginstellingen of -aanbieders. Dit houdt in dat zij de zorg regelen, contracten afsluiten en de administratie voeren, waardoor de regie en verantwoordelijkheid grotendeels bij de zorgverlener of -instelling liggen. Het is goed om te weten dat cliënten met langdurige zorgbehoeften in Nederland ook kunnen kiezen voor een combinatie van zorg in natura en pgb financiering om zo een deel van de zorg zelf te regelen en een ander deel te laten organiseren.
Het aanvragen van pgb financiering verloopt via een gestructureerd proces bij het zorgkantoor, doorgaans bestaande uit zes overzichtelijke stappen die u begeleiden van initiële interesse tot het daadwerkelijke beheer van uw budget. Hieronder vindt u een gedetailleerd stappenplan om u te helpen bij uw aanvraag.
Voor een succesvolle aanvraag van pgb financiering stuurt u diverse belangrijke documenten naar het zorgkantoor, waarvan de kern al is behandeld. Het pgb-aanvraagformulier is hierbij het centrale stuk en moet uw gegevens bevatten, maar ook die van een eventuele PGB-beheerder en wettelijk vertegenwoordiger(s). Ook het budgetplan is onmisbaar; hierin werkt u gedetailleerd uw zorgbehoeften en de verwachte kosten uit. Dit plan toont aan hoe u het budget efficiënt wilt inzetten en is belangrijk voor de goedkeuring van uw pgb financiering. Als iemand anders dan een wettelijk vertegenwoordiger uw PGB beheert, vult u een specifiek machtigingsformulier pgb-beheerder in om deze rol officieel vast te leggen. Bovendien ondertekent u de pgb-aanvraag, en regelt u het beheer na toekenning, meestal digitaal met uw persoonlijke DigiD, wat de betrouwbaarheid en veiligheid van uw inzending verzekert.
Het indienen van de aanvraag voor pgb financiering bij het zorgkantoor gebeurt na een grondige voorbereiding. Nadat u de benodigde documenten, zoals het pgb-aanvraagformulier en uw gedetailleerde budgetplan, heeft verzameld en ingevuld – welke u vaak ontvangt na initiële contact – is het cruciaal deze zo snel mogelijk bij het zorgkantoor aan te leveren. Uw zorgverzekeraar kan u hierbij ondersteunen door u aan te melden bij het correcte zorgkantoor, wat zorgt voor een efficiënte start van het proces. Hoewel u als cliënt de aanvraag initieert, kunnen in specifieke situaties ook zorgaanbieders een aanvraag bij het zorgkantoor indienen, bijvoorbeeld voor aanvullende zorg thuis, wat de procedure voor u kan vereenvoudigen.
De beoordeling en toekenning van uw pgb financiering is een cruciale fase, waarbij het zorgkantoor een grondige analyse uitvoert om vast te stellen of u voldoet aan alle voorwaarden. Dit proces omvat een verplicht bewust-keuzegesprek, waarin niet alleen wordt beoordeeld of een persoonsgebonden budget de meest passende leveringsvorm voor uw zorgbehoefte is, maar ook uw geschiktheid als budgethouder wordt getoetst. Tijdens dit gesprek controleert het zorgkantoor uw pgb-vaardigheid; dit betekent dat wordt gekeken of u de capaciteit heeft om de regie te voeren over uw zorginkoop en de bijbehorende administratie te beheren. De wettelijke taak van het zorgkantoor is tevens te beoordelen of de PGB-middelen doelmatig en rechtmatig zullen worden ingezet. Na een positieve beoordeling ontvangt u een toekenningsbeschikking per post, een formeel document waarin de hoogte van het pgb financiering budget, eventuele verantwoordingsvrije bedragen, en uw rechten en plichten gedetailleerd staan beschreven, vaak geldig tot het einde van het kalenderjaar. Indien de pgb financiering halverwege het kalenderjaar wordt aangevraagd, wordt het budget naar rato berekend en toegekend.
Nadat pgb financiering aan u is toegekend, begint de fase van actief gebruik en zorgvuldig beheer. U krijgt toegang tot het PGB Portaal, de centrale digitale omgeving waar u de regie voert over uw zorgadministratie. Hier kunt u zelf zorgovereenkomsten met zorgverleners opstellen en beheren, waarbij het cruciaal is dat u alleen zorg betaalt of declareert die daadwerkelijk is geleverd. De administratie van uw pgb financiering is een doorlopende taak die u zelf uitvoert, en het PGB Portaal biedt hiervoor een overzichtelijke, papierloze omgeving. Indien zich wijzigingen voordoen in zorgafspraken, moet u als budgethouder of pgb-beheerder de zorgbeschrijving tijdig aanpassen via het portaal. Onthoud dat de pgb-beheerder de enige persoon is die het PGB mag beheren en zich dient te houden aan de wettelijke verplichtingen; mogelijk misbruik of oneigenlijk gebruik van het PGB moet u direct melden bij het zorgkantoor, dat periodiek toetst op de naleving van deze regels.
De pgb-beheerder is een cruciaal aanspreekpunt voor het zorgkantoor en speelt een belangrijke rol bij het beheren van uw pgb financiering. Als budgethouder kunt u ervoor kiezen om zelf de taken van pgb-beheerder op u te nemen, of u wijst iemand anders aan die deze verantwoordelijkheden voor u draagt, zeker wanneer u ondersteuning nodig heeft of niet voldoende ‘pgb-vaardig’ bent. Deze beheerder neemt alle beheertaken op zich, waaronder het inkopen van doelmatige en kwalitatief goede zorg, het digitaal opstellen van zorgovereenkomsten met zorgverleners via het PGB Portaal, en het correct indienen van declaraties bij de SVB voor daadwerkelijk geleverde zorg. De pgb-beheerder moet altijd in uw belang en in overleg met u handelen en is gebonden aan specifieke verplichtingen vanuit wet- en regelgeving, zoals de Wet langdurige zorg (Wlz) en de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Belangrijk is dat de beheerder wijzigingen in zorgafspraken, het budgetplan of contactgegevens direct doorgeeft aan het zorgkantoor en meewerkt aan controles en eventuele huisbezoeken; de rol van de pgb-beheerder kan indien nodig via het PGB Portaal digitaal worden gewijzigd, mits men over de vereiste schrijfrechten beschikt.
De controle en het toezicht op het gebruik van pgb financiering is essentieel om te waarborgen dat de middelen correct en doelmatig worden ingezet voor de zorg die u nodig heeft. Hoewel u met een PGB veel eigen regie heeft, blijft het zorgkantoor de bevoegde toezichthouder die hierop controleert. Dit omvat onder meer de wettelijke taak om te beoordelen of de PGB-middelen doelmatig en rechtmatig worden ingezet en of de ingekochte zorg passend is. Eerdere ervaringen met ongecontroleerd uitgegeven zorggeld, leidend tot de aankoop van bijvoorbeeld nieuwe auto’s, benadrukken het belang van deze controle.
Hiervoor maakt het zorgkantoor gebruik van instrumenten zoals pgb huisbezoeken, die een brede evaluatie en controle van uw pgb-zorg en administratie mogelijk maken. Tijdens zo’n huisbezoek wordt onder andere gekeken naar uw tevredenheid over de zorg, de passende zorginkoop, de juiste besteding van het PGB, en uw administratie. Het is cruciaal dat u, of uw pgb-beheerder, meewerkt aan deze controles en bij eventuele huisbezoeken aanwezig is. Bij vaststelling van onjuiste besteding, waarbij het persoonsgebonden budget niet wordt gebruikt waarvoor het bedoeld is, kan het zorgkantoor het PGB stopzetten.
Om uw geschiktheid voor pgb financiering te controleren, ligt de nadruk van de formele toetsing bij het zorgkantoor tijdens het verplichte Bewust-keuzegesprek op uw ‘pgb-vaardigheid’. Dit betekent dat zij beoordelen of u de kennis en capaciteit bezit om zelfstandig de regie over uw zorginkoop en de bijbehorende administratie te voeren, oftewel het vermogen om alle taken en verantwoordelijkheden die bij het beheer van een persoonsgebonden budget horen, uit te voeren. U kunt zelf al een goede inschatting maken van uw geschiktheid door de ’10 punten pgb-vaardigheid’ van de Rijksoverheid te raadplegen; deze lijst geeft een helder overzicht van de vereiste vaardigheden. Daarnaast bieden online hulpmiddelen zoals ‘pgb-test.nl’ een vragenlijst om na te gaan of een PGB goed bij uw persoonlijke situatie past, nog voordat u het officiële aanvraagproces start.
De maximale tarieven binnen het persoonsgebonden budget (pgb) zijn landelijk vastgesteld om te waarborgen dat de ingekochte zorg doelmatig en rechtmatig is. Als budgethouder of pgb-beheerder dient u zich aan deze grenzen te houden voor de betaling aan zorgverleners, zoals vastgelegd in artikel 5.22 van de Regeling langdurige zorg (Rlz). Voor het jaar 2025 bedraagt de landelijke indexatie op pgb-tarieven 4,95 procent, wat betekent dat deze tarieven jaarlijks kunnen wijzigen. Ter illustratie waren in 2022 de maximumtarieven voor formele zorg bijvoorbeeld € 67,01 per uur en voor informele zorg € 21,27 per uur, terwijl dagbesteding € 61,68 per dagdeel bedroeg. Het zorgkantoor stelt ook maximaal NZa-tarieven vast voor specifieke diensten zoals huishoudelijke hulp en logeren, welke kunnen afwijken van de algemene pgb-indexatie. Daarom is het essentieel dat u als budgethouder voortdurend controleert of de afgesproken tarieven passen binnen uw toegekende budget en de geldende maximale grenzen, zeker bij aangepaste tarieven of nieuwe overeenkomsten.
Ja, met een persoonsgebonden budget (PGB) heeft u in grote mate de vrijheid om zelf uw zorgverleners te kiezen. U bepaalt zelf wie u inschakelt voor uw zorg, hoe deze zorg wordt geleverd en op welke momenten. Dit betekent dat u de regie heeft over het selecteren van zowel professionele als eventueel informele zorgverleners, en met hen afspraken maakt over de geleverde zorg en de vergoeding daarvan. Hierbij is het cruciaal dat u minimaal één professionele zorgverlener direct betrekt bij de zorg en dat de afgesproken tarieven passen binnen de geldende kaders van uw pgb financiering. Deze eigen regie stelt u in staat om zorg op maat te organiseren die naadloos aansluit bij uw persoonlijke behoeften.
Misbruik van uw pgb financiering heeft verregaande gevolgen, omdat het zorgkantoor strikt toeziet op de rechtmatige en doelmatige besteding van de middelen. Indien vastgesteld wordt dat het persoonsgebonden budget niet wordt gebruikt waarvoor het bedoeld is, kan dit leiden tot de intrekking, beëindiging of terugvordering van het PGB. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren als u niet voldoet aan de gestelde verplichtingen, zoals het correct voeren van de administratie of het weigeren van een verplicht huisbezoek door het zorgkantoor, wat direct kan resulteren in intrekking. Ook verliest u het recht op PGB als de ondersteuning door een gewaarborgde hulp niet goed is georganiseerd. In dergelijke situaties kan het zorgkantoor besluiten het PGB te stoppen en mogelijk een overgang naar zorg in natura in te zetten voor de budgethouder. Het is daarom van groot belang dat u, of uw pgb-beheerder, niet alleen mogelijk misbruik of oneigenlijk gebruik van PGB meldt bij het zorgkantoor, maar ook volledig meewerkt aan elk onderzoek hiernaar.
Het persoonsgebonden budget (PGB) biedt u de mogelijkheid om ook zorg in het buitenland te regelen, mits u voldoet aan specifieke voorwaarden en het verblijf tijdelijk is. Allereerst dient u bij een verblijf van langer dan zes weken in het buitenland dit altijd per e-mail te melden aan uw zorgkantoor, met vermelding van uw relatienummer, de heen- en terugreisdatum, het land van verblijf en de wijze van zorgregeling. Kiest u ervoor om uw Nederlandse zorgverlener mee te nemen, dan wordt deze betaald volgens de afgesproken Nederlandse tarieven. Indien u echter een lokale buitenlandse zorgverlener inhuurt voor een verblijf langer dan zes weken, wordt uw pgb financiering aangepast op basis van een aanvaardbaarheidspercentage, dat afhangt van het land waar u verblijft, en hiervoor moet u een aparte aanvraag indienen bij het zorgkantoor.
De duur waarvoor u het PGB in het buitenland kunt inzetten, verschilt per regio: binnen de EU, EER of Zwitserland is dit maximaal één jaar, in afstemming met het zorgkantoor. Buiten deze gebieden is de maximale duur beperkt tot 13 weken per jaar. Een belangrijke uitzondering geldt voor palliatief terminale zorg; hiervoor mag het PGB tot maximaal één jaar worden ingezet, ongeacht het verblijfsland. Ongeacht waar u verblijft met PGB-zorg, blijft u altijd de inkomensafhankelijke eigen bijdrage betalen.
Een persoonlijke lening kan u zeker van dienst zijn als aanvullende financieringsoptie, vooral wanneer uw pgb financiering alleen niet toereikend is voor alle zorggerelateerde of andere persoonlijke uitgaven. Reguliere kredietverstrekkers zien PGB-inkomen echter niet als stabiel genoeg voor het afsluiten van een lening, tenzij u ook aanvullende, aantoonbare inkomsten heeft uit bijvoorbeeld loondienst, een eigen bedrijf, pensioen, of van uw partner. In dergelijke gevallen kan een persoonlijke lening uw beschikbare financiële ruimte vergroten voor doeleinden die buiten de PGB-regels vallen, zoals onvoorziene kosten of investeringen in hulpmiddelen die niet direct door het PGB worden gedekt. Mocht u uitsluitend PGB-inkomen hebben, dan kunt u een onderhandse lening overwegen bij particulieren, zoals vrienden of familie. Het is hierbij belangrijk om te onthouden dat bij de beoordeling van uw leenmogelijkheden rekening gehouden wordt met een maximale leensom die past bij uw totale inkomen, aangezien een zorgtaak de mogelijkheden voor voltijds werk kan beïnvloeden.
Wanneer u overweegt een lening aan te vragen naast uw pgb financiering, is het cruciaal te begrijpen dat reguliere kredietverstrekkers het persoonsgebonden budget op zichzelf niet als voldoende stabiel inkomen zien voor een persoonlijke lening. Om in aanmerking te komen voor een lening bij een bank of kredietverstrekker, dient u aanvullende, aantoonbare inkomsten te hebben, zoals uit loondienst, een eigen bedrijf of zzp-activiteiten, pensioen, of van uw partner. Ook inkomsten uit sommige uitkeringen, zoals een WAO- of WIA-uitkering, kunnen worden meegerekend, al is dit niet het geval voor alle soorten uitkeringen. Bij de beoordeling van uw leenmogelijkheden wordt tevens rekening gehouden met een maximale leensom die past bij uw totale inkomen, waarbij een zorgtaak eventueel de mogelijkheden voor voltijdwerk kan beïnvloeden. Het is daarom aan te raden om, voordat u een lening aanvraagt, de leenrente te vergelijken om de meest voordelige optie te vinden die aansluit bij uw financiële situatie.
Wanneer u naast uw pgb financiering aanvullende financiële middelen zoekt, bijvoorbeeld voor investeringen die buiten het budget vallen, is Lening.com een waardevolle partner. Hoewel reguliere kredietverstrekkers pgb-inkomen zelf niet als stabiel beschouwen voor een persoonlijke lening, helpt Lening.com u als onafhankelijke kredietbemiddelaar bij het vinden en vergelijken van geschikte leningopties op basis van eventuele aanvullende, aantoonbare inkomsten. Via ons platform krijgt u snel en transparant toegang tot een breed aanbod van betrouwbare kredietverstrekkers die onder toezicht staan van de Autoriteit Financiële Markten (AFM), waarbij wij de voordeligste lening bovenaan het overzicht presenteren. Dit eenvoudige proces stroomlijnt uw zoektocht en zorgt ervoor dat u in enkele minuten een maatwerk overzicht van passende leningen ontvangt, zodat u de meest geschikte en voordelige persoonlijke lening kunt kiezen die aansluit bij uw specifieke behoeften naast uw PGB.