Over het algemeen is de rente op een studielening niet aftrekbaar van de belasting in Nederland. Dit artikel geeft u helderheid over de geldende fiscale regels, de achterliggende redenen en eventuele uitzonderingen op deze hoofdregel.
Renteaftrek op een studielening verwijst naar de mogelijkheid om de rente die u betaalt over uw studieschuld af te trekken van uw belastbaar inkomen, waardoor u minder inkomstenbelasting verschuldigd bent. Echter, in Nederland is de rente voor studieschulden niet aftrekbaar van de inkomstenbelasting vanaf 2022, in tegenstelling tot bijvoorbeeld hypotheekrenteaftrek die wel aftrekbaar is van het belastbaar inkomen. Vóór 2022 was renteaftrek in het hoogste belastingtarief in Nederland maximaal 49,5 procent voor andere leningen, maar dit gold zelden voor studieleningen.
Deze uitsluiting betekent dat de rente die u betaalt op uw studielening direct van invloed is op uw netto maandlasten, zonder fiscaal voordeel. Hoewel studiekosten tot en met 2021 onder voorwaarden aftrekbaar waren van de inkomstenbelasting voor particuliere deelnemers, is dit specifiek voor de rente van een studielening niet meer van toepassing. Dit is een belangrijk verschil om te begrijpen voor uw persoonlijke financiële planning.
Wat betreft de rente op een studielening, hanteren de fiscale regels in Nederland een specifieke benadering voor de aftrekbaarheid. Dit betekent dat deze rentepost vanaf 2022, in tegenstelling tot bepaalde andere financieringen, niet meer fiscaal verrekenbaar is. De hieropvolgende paragrafen lichten de specifieke belastingwetgeving en de relevante uitsluitingen en voorwaarden verder toe.
Vanaf 1 januari 2022 is de belastingwetgeving omtrent de rente op een studielening aangepast, waardoor deze niet langer aftrekbaar is van de inkomstenbelasting. Deze wijziging, onderdeel van bredere hervormingen in de inkomstenbelasting in Nederland, trad op die datum in werking. Recenter publiceerde het Ministerie van Financiën in december 2023 de belangrijkste belastingwijzigingen voor 2024, inclusief de Fiscale Verzamelwet 2024 die per 1 januari 2024 van kracht werd. Dit onderstreept hoe essentieel het is voor leners om voortdurende ontwikkelingen in de fiscale wetgeving nauwlettend te volgen, daar de belastingwetgeving in Nederland regelmatig wijzigt. De financiële impact van een studielening, inclusief de te betalen rente, kan hierdoor constant evolueren.
Hoewel de rente op een studielening niet aftrekbaar is van de inkomstenbelasting, worden bredere fiscale uitsluitingen en voorwaarden voor het aftrekken van diverse kostenposten in Nederland bepaald door een complex beleid. Een belangrijke achterliggende reden voor het beperken van de aftrekbaarheid van vreemd vermogen is het aantrekkelijker maken van financiering met eigen vermogen, een ontwikkeling die al sinds de regeerakkoordperiode na 2017 gaande is. Verder wordt het aftrekken van beroepskosten via de inkomstenbelasting in 2024 door de staatssecretaris van Financiën als onwenselijk beschouwd, wat de algemene tendens naar minder fiscale voordelen onderstreept. Ook zullen aftrekposten in het algemeen naar verwachting verder dalen in percentage aftrekbaarheid gedurende 2022-2023, wat de noodzaak van striktere voorwaarden aangeeft. Deze ontwikkelingen benadrukken voor u als lener het belang om de specifieke voorwaarden en uitsluitingen van elke fiscale aftrekpost zorgvuldig te controleren, gezien de directe impact op uw financiële situatie.
De reden dat de rente op uw studielening niet meer aftrekbaar is vanaf 2022, komt voort uit een bredere beleidswijziging van de Nederlandse overheid om belastingaftrekposten te verminderen en het fiscale stelsel te vereenvoudigen. Deze verschuiving maakt deel uit van een trend om financiering met eigen vermogen aantrekkelijker te maken. Hierdoor verviel ook de mogelijkheid tot aftrek van studiekosten en andere scholingsuitgaven per 1 januari 2022.
Deze afschaffing heeft aanzienlijke gevolgen, zeker nu de rente op studieschuld voor nieuwe leenstelselstudenten fors stijgt. Zo is de rente op studieschuld voor de periode 2023-2024 bijvoorbeeld gestegen van 0,46% naar 2,56%. Deze renteverhoging, die voor sommige leners een vervijfvoudiging inhoudt, heeft een directe invloed op de maandlasten bij terugbetaling. Studenten die vanaf 2020 zijn gaan studeren, kunnen hierdoor te maken krijgen met 18 procent hogere maandlasten. Dit toont aan dat de afschaffing van de aftrekbaarheid, in combinatie met oplopende rentes, een blijvende negatieve impact kan hebben op de financiële situatie van afgestudeerden gedurende hun hele leven. Het is daarom essentieel om inzicht te hebben in de actuele voorwaarden van uw studielening.
De voorwaarden voor het aftrekken van studiekosten en de mogelijkheid tot rente studielening aftrekbaar zijn, zijn in de loop der jaren aanzienlijk gewijzigd. Tot 2022 kon u onder specifieke voorwaarden nog studiekosten aftrekken, terwijl de rente op studieleningen voorheen ook anders werd behandeld dan tegenwoordig. Hieronder vindt u een gedetailleerde uitleg over de aftrekbaarheid van studiekosten en de uitsluitingen voor studieleningrente.
Tot en met 2021 was het in Nederland mogelijk om studiekosten af te trekken van de inkomstenbelasting, in tegenstelling tot de rente op een studielening, die niet aftrekbaar was. Deze aftrekbaarheid kende wel specifieke voorwaarden en maximale bedragen, zoals weergegeven in de tabel hieronder:
| Aftrekbare post | Drempelbedrag | Maximaal Bedrag (per jaar) | Toepassingsvoorwaarden |
|---|---|---|---|
| Noodzakelijke studiekosten (o.a. lesgeld, boeken, software) | € 250,- | € 15.000,- | Particuliere deelnemers (tot 31 december 2021) |
| EVC-procedure kosten | € 250,- | € 15.000,- | Valt onder aftrekbare studiekosten (tot 31 december 2021) |
Voor personen jonger dan 30 jaar, die zich binnen de standaardstudieperiode bevonden, gold er overigens geen maximum aan aftrekbare studiekosten. Deze fiscale mogelijkheid bood tot de afschaffing een aanzienlijk voordeel voor degenen die investeerden in hun opleiding.
Voor de rente op een studielening van uw kinderen, en evenals hun studiekosten, geldt dat deze in principe niet aftrekbaar zijn van de belasting. De Nederlandse belastingwetgeving staat expliciet niet toe dat u als belastingplichtige de studiekosten van uw studerende kinderen aftrekt, aangezien de aftrekregeling enkel gold voor uw eigen scholingsuitgaven of die van uw fiscale partner. Kosten die u als ouder betaalt voor de opleiding van uw kind, zoals lesgeld of boeken, komen niet in aanmerking voor aftrek in uw eigen inkomstenbelasting. Hetzelfde principe is van toepassing op de rente die uw kind betaalt over een eigen studielening; deze is evenmin door u aftrekbaar. Deze uitsluiting benadrukt dat de financiële verantwoordelijkheid voor studieschulden en -kosten primair bij de student zelf ligt, of bij schenkingen die hiervoor specifiek zijn gedaan.
De discussie over renteaftrek op studieleningen omvat zowel historische voordelen als de huidige nadelen, aangezien deze mogelijkheid in Nederland niet meer van toepassing is vanaf 2022. Waar eerdere fiscale regelingen studenten enigszins konden ontlasten, betekent de huidige situatie dat de betaalde rente over uw studieschuld niet aftrekbaar is van de inkomstenbelasting. Dit leidt tot een aantal duidelijke nadelen voor de schuldengeneratie studenten, welke we hieronder uiteenzetten:
Deze afschaffing, die samenvalt met forse rentestijgingen sinds 2024, heeft een verwoestend effect op honderdduizenden studenten en oud-studenten in Nederland. De extra renteopbrengsten vloeien hierbij niet terug naar het hoger onderwijs, wat de discussie over de eerlijkheid van het leenstelsel verder aanwakkert.
Hoewel rente op studieleningen vanaf 2022 niet meer aftrekbaar is, was het voorheen wel mogelijk om studiekosten af te trekken; de berekening hiervan volgde specifieke stappen. Voor de aftrek van studiekosten tot en met 31 december 2021 telde u bijvoorbeeld de gemaakte kosten op, verminderde deze met een eventuele werkgeversvergoeding en trok een drempelbedrag van € 250 af. Gedetailleerde voorbeelden van aftrekberekeningen en beschikbare hulpmiddelen worden in de volgende subsecties verder toegelicht.
Hoewel de rente op een studielening sinds 2022 niet meer aftrekbaar is, vereisen andere fiscale aftrekposten wel gedetailleerde berekeningen. Zo wordt bij belastingmiddeling het verschil tussen de aanvankelijk en herrekende belasting verminderd met een drempelbedrag van € 545 om het terug te geven bedrag te bepalen. Ook bij de ondernemersaftrek dient u een keuze te maken voor de aftrek van kantinekosten, waarbij een drempel van € 4.500 of een vaste aftrek van 73,5% geldt. Dergelijke berekeningen kunnen complex zijn, zoals ook geldt voor het bepalen van de jaarruimte voor fiscaal voordelige aftrekposten. Voor het berekenen van uw belastbaar inkomen na aftrekposten en diverse andere financiële vraagstukken zijn handige rekentools beschikbaar, onder meer te vinden op RekenBuddy.nl.
Voor het nauwkeurig berekenen van uw financiële situatie, in het licht van fiscale posten zoals de voormalige rente studielening aftrekbaar en andere aftrekposten, zijn diverse online rekentools beschikbaar. Websites zoals RekenBuddy.nl bieden bijvoorbeeld meer dan 90 rekentools aan, die per april 2025 zijn bijgewerkt. Deze tools bestrijken brede domeinen zoals werk en inkomen, hypotheek en wonen, belastingen, toeslagen, sparen, lenen en beleggen. U kunt hiermee onder andere de betaalde rente, het rendement of annuïteiten berekenen, wat essentieel is voor uw financiële planning. Specifieke calculators helpen eveneens bij het bepalen van het netto voordeel van hypotheekrenteaftrek, waarbij parameters zoals betaalde hypotheekrente, de WOZ-waarde van uw woning en uw bruto jaarinkomen worden meegenomen.
De relevantie van renteaftrek op studieleningen is met de wijzigingen in de belastingwetgeving sterk afgenomen. Echter, tot en met 31 december 2021 kwam de aftrek van studiekosten wel in aanmerking voor specifieke groepen belastingplichtigen. Dit gold voor particulieren die zelf hun opleiding betaalden zonder studiefinanciering, en dergelijke aftrekposten konden onder fiscale partners worden verdeeld; details hierover volgen in de subsecties.
De rente op een studielening is voor particulieren zonder studiefinanciering of studievoorschot in beginsel niet aftrekbaar van de inkomstenbelasting in box 1. Dit betekent dat de rente over een eventuele commerciële lening voor studiedoeleinden niet fiscaal te verrekenen is, conform de algemene regels die vanaf 2022 gelden. Hoewel particulieren veelal een persoonlijke lening kunnen aanvragen voor diverse doeleinden, geldt hiervoor geen specifieke renteaftrek voor studiefinanciering. De mogelijkheid om boetevrij vervroegd af te lossen, die particulieren in bijna alle gevallen hebben, kan wel een financieel voordeel bieden om de totale rentekosten te verlagen. Daarmee kunnen zij hun maandlasten en de totale rentesom verminderen, ongeacht de oorspronkelijke bestemming van de lening.
Tot en met 2021 konden fiscale partners in Nederland bepaalde persoonsgebonden aftrekposten, zoals studiekosten, onderling verdelen om fiscaal voordeel te optimaliseren. Deze posten, die in 2021 onder meer scholingsuitgaven omvatten, konden het belastbaar inkomen van u of uw partner verlagen. Specifiek gold dat een fiscale partner de studiekosten van de andere partner mocht aftrekken, mits beiden belastingplichtig waren en aan deze kosten bijdroegen, zoals opgenomen in de aangifte inkomstenbelasting van 2021. Het strategisch verschuiven van dergelijke uitgaven maakte het mogelijk om belastingvoordelen maximaal te benutten. Bovendien kon een restant van de persoonsgebonden aftrek uit eerdere jaren eveneens tussen partners worden verdeeld, wat flexibiliteit bood in de financiële planning. Deze regelingen boden aanzienlijke voordelen in de gezamenlijke belastingaangifte.
Hoewel de rente op een studielening niet aftrekbaar is, heeft een studieschuld wel degelijk significante impact op andere financiële producten, zoals hypotheken en uw leenruimte. Studieschulden verminderen uw maximale leencapaciteit bij het aanvragen van een hypotheek aanzienlijk en beïnvloeden tevens uw maandlasten. De specifieke effecten op uw maximale hypotheek en de invloed van renteverhogingen op uw maandlasten worden hieronder gedetailleerd toegelicht.
Hoewel de rente op een studielening niet aftrekbaar is, beïnvloedt een studieschuld in Nederland direct uw maximale hypotheek en leenruimte aanzienlijk. Dit komt doordat geldverstrekkers uw studieschuld beschouwen als een financiële verplichting die uw maandlasten verhoogt. Een studieschuld van bijvoorbeeld €25.000, bij een jaarinkomen van €50.000, kan de maximale hypotheeklening verlagen van €211.265 naar €175.408. Studieschulden wegen bovendien zwaarder mee dan reguliere consumptieve kredieten bij hypotheekaanvragen, mede door de langere looptijd van de aflossing, wat het risico voor banken verhoogt. Het aflossen van (een deel van) uw studieschuld vóór een hypotheekaanvraag kan daarom uw leenruimte significant vergroten. U bent wettelijk verplicht uw studieschuld altijd op te geven bij het aanvragen van een hypotheek.
Hoewel de rente op een studielening niet aftrekbaar is, hebben renteverhogingen direct een aanzienlijke invloed op uw maandlasten. Voor studenten die vanaf 2020 zijn gestart met studeren, betekent een renteverhoging een stijging van 18 procent in de maandlasten bij terugbetaling van hun studielening. Bovendien zal de renteverhoging op studieschulden, met een verwachte toename ‘fors’ vanaf 2024, de financiële druk voor honderdduizenden studenten verder verzwaren. Dit leidt niet alleen tot hogere maandelijkse aflossingen, maar ook tot gemiddeld circa 5.000 euro extra rentekosten over de gemiddelde 35-jarige aflossingstermijn. De maandlasten voor een studielening bestaan uit rente en aflossing, waarbij een hogere rente automatisch de maandlasten verhoogt. Alhoewel het maandelijkse aflossingsbedrag van een DUO studielening vaak gelijk blijft binnen een rentevaste periode, blijft de rente op studieleningen, ook in 2025, veel hoger dan beloofd. Een langere looptijd kan uw maandlasten weliswaar verlagen, maar verhoogt tegelijkertijd de totale rentekosten over de gehele aflossingsperiode.
Nee, de rente op uw studielening is in 2025 niet fiscaal aftrekbaar in Nederland. Deze regel is van kracht sinds 2022, toen de aftrekbaarheid van studiekosten en studieleningrente via de inkomstenbelasting werd stopgezet. Het ontbreken van deze aftrekmogelijkheid wordt extra problematisch nu de rente op studieleningen aanzienlijk is gestegen. Zo werd de rente, vastgesteld op 10 oktober 2023, meer dan vijf keer zo hoog dan eerder beloofd, wat financiële druk veroorzaakt. Studenten met een studielening in Nederland kunnen hierdoor na hun opleiding vastzitten aan schulden die door deze hoge rente onbetaalbaar kunnen worden, met langdurige gevolgen voor hun financiële toekomst.
Waar de rente op een studielening niet aftrekbaar is, geldt dit principe in de meeste gevallen ook voor studiekosten voor particulieren sinds de wetswijziging van 2022. Er zijn echter uitzonderingen, met name voor ondernemers die studiekosten aftrekken als bedrijfskosten. Een ondernemer mag studiekosten bijvoorbeeld aftrekken wanneer de opleiding of cursus dient om bestaande vakkennis bij te houden of te verbeteren. Ook kunnen werkgevers studiekosten belastingvrij vergoeden aan werknemers, mits de studie gericht is op het verwerven van inkomen. Dit betekent dat deze vergoedingen niet als belastbaar loon worden gezien, wat een aanzienlijk fiscaal voordeel biedt voor zowel werkgever als werknemer. U dient wel altijd te controleren of uw specifieke situatie voldoet aan de geldende voorwaarden.
De aftrek voor studiekosten die door uw werkgever worden vergoed, werkt anders dan persoonlijke aftrekposten; deze vergoedingen kunnen namelijk gericht vrijgesteld zijn van belasting, in tegenstelling tot de rente op een studielening die niet aftrekbaar is. Dit houdt in dat uw werkgever de opleiding of studie direct betaalt, en u de vergoeding onbelast ontvangt, mits de scholing gericht is op een toekomstig beroep en de kosten niet al door een andere partij zijn vergoed. De werkgever moet de vergoeding bovendien vóór het einde van het kalenderjaar waarin de kosten zijn gemaakt, hebben verstrekt of onvoorwaardelijk toegezegd. Een belangrijke nuance hierbij is dat wanneer uw werkgever de studiekosten vergoedt, u deze kosten zelf niet meer kunt aftrekken van de belasting.
Een hoge rente op uw studielening, vooral nu de rente op een studielening niet aftrekbaar is, leidt direct tot hogere maandlasten en een grotere totale terug te betalen schuld. Dit betekent dat de rente op studieleningen veel hoger blijft dan eerder beloofd, waardoor studenten daar soms hun hele leven last van ondervinden. Vanaf 2024 heeft een hogere rente op uw studieschuld bovendien een mogelijke negatieve invloed op de maximale hypotheek die u kunt afsluiten, doordat de maandlasten zwaarder meewegen. Een verhoogd rentepercentage op studiefinanciering kan eveneens de kans vergroten op financiële problemen of het simpelweg niet kunnen terugbetalen van uw lening. U dient daarom uw financiële situatie zorgvuldig te overzien en te overwegen welke strategieën voor aflossing het beste bij uw mogelijkheden passen.
Aangezien de rente op een studielening niet aftrekbaar is, is het raadzaam strategieën te overwegen die uw totale kosten minimaliseren en uw financiële flexibiliteit vergroten. Hoewel u na beëindiging van uw studie doorgaans een minimaal bedrag van 50 euro per maand dient af te lossen, met een looptijd tot wel 35 jaar, staat het u vrij om extra of versneld af te lossen. Huishoudens met leningen wordt geadviseerd deze zo snel mogelijk af te lossen om de schuldenlast te verminderen. Een belangrijke overweging hierbij is het effect op een toekomstige hypotheek: het aflossen van een deel van uw studieschuld kan uw maandlasten verlagen en daarmee uw maximale hypotheekruimte vanaf 2024 significant verhogen. U kunt hiervoor eigen spaargeld inzetten, wat tevens de totale rentekosten over de gehele looptijd aanzienlijk vermindert. Overweeg dus uw financiële situatie en toekomstplannen bij het bepalen van de optimale aflossingsstrategie.
Het aanvragen van een lening via Lening.com verloopt snel en gemakkelijk via een gestroomlijnd online proces. Wanneer u een lening aanvraagt, is het van belang uw totale financiële situatie te overzien, inclusief eventuele studieleningen waarvan de rente niet aftrekbaar is. Als onafhankelijke kredietbemiddelaar met Wft-vergunning staat Lening.com onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM), wat een betrouwbare vergelijking garandeert.
Om een lening aan te vragen bij Lening.com, volgt u doorgaans de volgende stappen:
Mocht uw aanvraag onverhoopt worden afgewezen, dan zoekt Lening.com proactief naar alternatieve kredietverstrekkers die wel bij uw situatie passen.